Duitsland werkt aan nieuw pensioenstelsel

De rood-groene regering in Duitsland heeft de eerste horde genomen voor een revolutionaire hervorming van het pensioenstelsel. Kern van de plannen, die vandaag in de Bondsdag zijn voorgesteld, is dat de staat minder aan de pensioenen zal betalen en de burgers meer. Duitsland vergrijst in snel tempo waardoor de pensioenen op den duur onbetaalbaar worden.

Met het voorgestelde plan neemt Duitsland afscheid van een omslagstelsel, waarbij pensioenen worden betaald door het werkende deel van de gemeenschap.Bondskanselier Gerhard Schröder en zijn minister voor Sociale Zaken Walter Riester (SPD) willen een begin maken met de introductie van een kapitaaldekkingssysteem dat als aanvulling moet dienen. Via particulier bijverzekeren moet het gat worden gesloten dat door daling van het wettelijke pensioenniveau ontstaat.

Na twee maanden van heftige discussies over een eerste pensioenvoorstel van minister Riester zijn de regerende fracties van SPD en Groenen het deze week eens geworden over de inhoud van de pensioenhervorming. Volgens het plan dat minister Riester vanmorgen in het parlement toelichtte zal het aandeel van de overheid in de pensioenen successievelijk dalen van de huidige 70 procent tot 64 procent in het jaar 2030. Een aantal fiscale ondersteunende maatregelen moet stimuleren dat de Duitsers een eigen pensioen-spaarpot opbouwen. Zo wordt sparen via particuliere pensioenverzekeringen bevoordeeld, evenals sparen via beleggingsfondsen.

De hervorming moet ertoe leiden dat de pensioenbijdragen in de sociale verzekeringen (nu 19,3 procent van het bruto loon) op 18,7 procent in 2010 worden gestabiliseerd. Het stijgende aantal 65-plussers en het dalende aantal werknemers leidt tot een snel stijgende pensioenlast. Momenteel betalen twee werknemers het pensioen van één gepensioneerde in Duitsland. In 2025 betaalt één werknemer het pensioen van één gepensioneerde. Wil het huidige niveau van de pensioenen worden gehandhaafd, dan zouden de verzekeringsbijdragen onverantwoord stijgen.

De regering-Schröder wil koste wat kost de hoge loonkosten (lonen, belastingen, sociale premies) laten dalen door vermindering van sociale premies. Volgens een recente studie van het Instituut voor Duitse Economie in Keulen waren de loonkosten in West-Duitsland vorig jaar het hoogste ter wereld. De hoge loonkosten worden als een belangrijke oorzaak gezien van de structureel hoge werkloosheid in Duitsland (4 miljoen).

De regering betaalt momenteel een relatief groot deel van de pensioenen, 89 procent tegen 68 procent in Nederland. De pensioenbetalingen vormen met ruim dertig procent de grootste uitgavenpost op de begroting. De staat wil langzaamaan haar zorgzame hand terugtrekken en niet alleen meer aan de burgers, maar ook aan de bedrijven overlaten. Zo worden bedrijven verplicht hun aandeel in de oude-dagvoorziening te versterken. Werknemers krijgen het recht een deel van hun inkomen in levensverzekeringen te laten omzetten. Het aandeel van bedrijfspensioenen is in Duitsland met vier procent klein.

Vakbeweging, een deel van de SPD en de oppositionele CDU/CSU hebben aanvankelijk heftig tegen de plannen geprotesteerd. Riesters voorstel was ,,asociaal'' gezien de daling van het pensioenniveau waarvoor de burger zelf moet opdraaien. Met verhoging van de kinderbijslag en een aantal fiscale voordelen heeft de regering de angel uit de protesten gehaald.