`Antropoloog liet indianen voor onderzoek sterven'

Honderden Zuid-Amerikaanse indianen zijn in de jaren zestig om het leven gekomen bij een mazelen-epidemie, die duizenden van hen besmette, in het kader van een onderzoek door Amerikaanse antropologen die de effecten bestudeerden van besmettelijke ziekten op primitieve samenlevingen. Dit betoogt het boek Darkness in El Dorado van de onderzoeksjournalist Patrick Thierney dat volgens de Britse krant The Guardian volgende maand verschijnt.

Thierney beschuldigt de in februari overleden antropoloog James Neel ervan een krachtig mazelenvaccin gebruikt te hebben om een epidemie teveroorzaken die honderden, mogelijk duizenden slachtoffers maakte onder de Yanomami indianen die leven in het Amazonegebied op de grens tussen Brazilië en Venezuela. Toen de epidemie toesloeg gaf Neel, die in de jaren zestig een langetermijn onderzoek deed naar de Yanomami, volgens het boek opdracht aan zijn staf niet in te grijpen. Thierney schrijft: ,,Het onderzoeksteam weigerde medisch hulp te geven aan stervende en doodzieke Yanomami, op uitdrukkelijk bevel van Neel. Hij hield zijn collega's voor dat zij daar alleen waren om de epidemie te observeren en vast te leggen. Zijn moesten zich strikt houden aan hun rol als wetenschappers en geen medische hulp geven.''

De Amerikaanse antropoloog prof. Terry Turner van Cornell University, die de drukproeven van het boek heeft gelezen, schrijft in een brief aan de voorzitter van de Amerikaanse vereniging van antropologen: ,,Dit onderzoek is in zijn schaal, vertakkingen, en pure misdadigheid in de geschiedenis van de antropologie ongeëvenaard.''

Een van de meest controversiële aspecten van het wetenschapsschandaal is dat het onderzoek werd gefinancierd door de Amerikaanse Atoomenergie Commissie, die wilde ontdekken wat er zou gebeuren met gemeenschappen als grote aantallen mensen door een kernoorlog zouden worden uitgeroeid. Volgens Turner wilde Neel eugenetische theorieën van de Nazi-wetenschapper Joseph Mengele testen.

Neels toenmalige medewerkers, inmiddels vaak auteurs van antropologische standaardwerken, zijn door de vereniging van antropologen uitgenodigd om zich op een conferentie in november te verdedigen.