Musical over twisten in Noord-Ierland

Andrew Lloyd Webber, de profijtelijkste musicalmaker aller tijden, heeft voor zijn nieuwe productie samengewerkt met satiricus Ben Elton. Morgen gaat The beautiful game in Londen in première.

De nieuwe musical van Andrew Lloyd Webber, de componist van wereldsuccessen als Cats, Evita, Jesus Christ Superstar en The Phantom of the Opera, gaat op het eerste gezicht over een ploegje jonge voetballers. Maar hun club is, anno 1969, gevestigd in Belfast, zodat hun vriendschapsbanden worden verbroken door de Noord-Ierse twisten. Binnen enkele jaren staan ze tegenover elkaar: één bij de IRA, één die gedesillusioneerd het land heeft verlaten, één die fel maar niet gewelddadig in de politiek is gegaan, en één die alleen maar profvoetballer wilde worden, maar per ongeluk toch bij de gewapende strijd betrokken raakt. Om hem blijkt het te gaan; hij staat model voor de manier waarop zo'n conflict binnendringt in de levens van onschuldige burgers die zich liever nergens mee hadden bemoeid.

Lloyd Webber, die in zijn beginjaren samenwerkte met tekstdichter Tim Rice en sindsdien steeds andere auteurs engageerde, heeft voor The beautiful game een onverwachte compagnon gevonden: de satiricus Ben Elton, bekend als auteur van satirische romans, co-auteur van tv-series als Blackadder en The young ones en auteur-regisseur van de onlangs uitgebrachte filmkomedie Maybe Baby. Hij noemt zich links, terwijl de tot lord verheven Lloyd Webber aan de conservatieve kant staat. ,,We hebben een paar aanzienlijke meningsverschillen'', beaamde Elton vorige week in een BBC-interview. ,,Dat maakt onze etentjes heel interessant. Maar we hebben ook veel gemeen, want we zijn alletwee verzot op show business en popmuziek.''

Ze ontmoetten elkaar voor het eerst in december 1998. Lloyd Webber had Elton gevraagd een paar grappen te actualiseren in zijn musical Starlight Express, die al jarenlang in Londen draait. Elton weigerde; hij had er geen trek in ,,de man te worden die het risico nam één van de meest succesvolle musicals uit de theatergeschiedenis te verknoeien.'' Het gesprek kwam vervolgens op de vraag of er niet weer eens een musical moest komen naar een origineel verhaal – in plaats van de roman- en filmbewerkingen die in het musical-repertoire de toon aangeven. Lloyd Webber begon over een documentaire die hij op BBC2 had gezien, over het lot van een groepje jongens uit Belfast die in 1969 samen een team hadden gevolgd.

Ben Elton, die nooit eerder zangteksten schreef, wilde alleen meedoen als hij ook de tekstdichter mocht zijn. Lloyd Webber aarzelde, maar ging naar zijn zeggen overstag toen Elton de eerste tekst inleverde – voor het liefdeslied Our kind of love dat nu als promotie voor de show naar voren wordt geschoven. ,,Het werkt ook buiten de context van het verhaal,'' aldus Lloyd Webber tegen de BBC, ,,en dat is één van de moeilijkste dingen bij musical-nummers.'' Elton liet zich doorgaans leiden door de composities waarmee Lloyd Webber kwam, zegt hij: ,,Andrew schrijft heel beeldend. Opeens weet je méér over de karakters. Hij is een heel narratieve componist.''

Het resultaat, The beautiful game, gaat morgen in première in het Cambridge Theatre in Londen, één van de dertien Londense theaters waarvan Lloyd Webber eigenaar is. Maar op basis van een preview-voorstelling valt al te zien dat Ben Elton zijn anders zo alerte schrijfstijl goeddeels heeft aangepast aan het melodrama waarin Lloyd Webber uitblinkt. In de eerste scènes kreeg hij nog de ruimte voor wat stoere-jongensgrappen in de kleedkamer van de voetbalclub, maar naarmate de boze buitenwereld de vrienden onafwendbaar tegen elkaar gaat opzetten, zijn de gemeenplaatsen niet meer van de lucht. Het is een danig gesimplificeerde versie die hier van de Noord-Ierse tragedie wordt gegeven, volgens het door Elton geformuleerde motto: ,,We just love to kill / and we always will.'' Daarbij is de muziek, leunend op Ierse ballades en lenend van eerder Lloyd Webber-werk, op zijn best onopmerkelijk te noemen.

Of deze musical een internationale hit wordt – zoals veel van zijn andere producties – is dan ook de vraag. Wel hebben de tekstdichter en de componist intussen hun samenwerking voortgezet. Ben Elton schrijft een scenario voor de verfilming die Warner Brothers wil maken van The Phantom of the Opera. Over verdere plannen laten ze zich nog niet uit.