Frankrijk bekort termijn president met twee jaar

Met een ruime meerderheid hebben de Fransen zondag in een referendum gekozen voor de verkorting van de presidentiële ambtstermijn van zeven naar vijf jaar.

Die ruime meerderheid betreft een minderheid: de opkomst van 30,6 procent (van veertig miljoen kiesgerechtigden) is de laagste van de negen referenda die sinds 1958 gehouden zijn. In overeenstemming met de uitslag van peilingen die al jaren gehouden worden over het onderwerp, antwoordde 73 procent met ,,ja'' op de vraag of de presidentiële ambtstermijn met twee jaar verkort zou moeten worden. 21 procent antwoordde met ,,nee'' en 5 procent stemde blanco.

Een ,,referendum zonder campagne en zonder kiezers'' noemen sommigen de op initiatief van president Jacques Chirac georganiseerde volksraadpleging, waarvan de lage opkomst als een nederlaag voor Chirac wordt gezien. Van een campagne is inderdaad nauwelijks sprake geweest, pas vorige week riep Chirac de bevolking op ,,tien minuten de tijd te nemen'' om zondag te gaan stemmen. Direct na het bekend worden van de uitslagen zei de president op de televisie blij te zijn dat een meerderheid gehoor heeft gegeven aan zijn oproep om `ja' te stemmen. Voor hem was de lage opkomst het bewijs, dat er ,,niet genoeg democratie'' is en dat vaker een referendum moet worden uitgeschreven. Chirac, aanvankelijk verklaard tegenstander van een verkorting van de ambtstermijn, schreef het referendum uit, nadat premier Lionel Jospin, altijd al voorstander, dit voorjaar gedreigd had een wetsvoorstel over het `quinquennat' in behandeling te zullen nemen.

Premier Jospin heeft zich vervolgens nauwelijks nog met de kwestie bemoeid. Hij benadrukte zondag na het uitbrengen van zijn stem altijd al voorstander van een kortere termijn te zijn geweest, maar ,,geen fan van het referendum'' te zijn, waarmee hij de verantwoordelijkheid voor de lage opkomst bij de president legde. Peilingen, gehouden na het bekend worden van de uitslag, wijzen uit dat 88 procent van de niet-stemmers vindt, dat er ,,belangrijkere zaken'' zijn dan de vijfjaartermijn, terwijl 66 procent door weg te blijven uitdrukking heeft willen geven aan hun ontevredenheid over de hoge accijnzen en benzineprijzen. 61 procent zegt ,,tamelijk of zeer'' ontevreden te zijn over het functioneren van de democratie in Frankrijk.

De verkorting van de presidentiële termijn is de ingrijpendste hervorming van de in 1958 door de toenmalige president generaal De Gaulle ingestelde grondwet na de wijziging van 1962 waarbij de rechtstreekse verkiezing van de president werd geregeld. Velen gaat deze hervorming niet ver genoeg. Zo heeft bijvoorbeeld de PCF (communisten) om die reden opgeroepen tot een boycot van het referendum van gisteren.