DE HAAGSE STAAT

PARTIJEN IN DE AANVAL VOOR ZICHZELF...

Klaas de Vries is gewaarschuwd. Langs twee fronten zal de minister van Binnenlandse Zaken binnenkort worden bestookt. De voorzitters van de politieke partijen én de fracties in de Tweede Kamer gaan eendrachtig in de aanval. Met slechts één doel: het binnenhalen van miljoenen guldens aan overheidssubsidie. En de uitkomst staat al bij voorbaat vast: De Vries gaat dit duel verliezen.

Politieke partijen krijgen rechtstreeks subsidie van de overheid. Nog vorig jaar verhoogde de minister van Binnenlandse Zaken de subsidie met twintig procent. Maar nu al willen partijen een verdubbeling van de subsidie tot twintig miljoen. Hun motief: de bedreigde positie van politieke partijen die steeds meer aan invloed en achterban verliezen.

Minister De Vries weerde de eerste aanval af. `Geen cent erbij', was twee weken geleden zijn stellingname op televisie. Hij heeft er ook argumenten voor: partijen moeten niet te afhankelijk worden van de overheid. En bovendien is het goed als ze zelf nog voor eigen inkomsten zorgen, zo zet hij uiteen in een notitie die hij vandaag naar de Tweede Kamer stuurt.

Bij de algemene beschouwingen zetten partijen hun offensief fors in. Thom de Graaf, fractievoorzitter van D66, en leider van een partij die de grootste geldnood heeft, nam het initiatief. Hij overlegde vooraf met de collega's Melkert (PvdA) en De Hoop Scheffer (CDA) om in het debat met de regering stelling te nemen.

En zo kreeg minister De Vries vorig week van drie kanten te horen dat hij over de brug moet komen met meer geld. Wél een verzoek, maar nog geen motie: niemand van de fractieleiders durfde het aan het kabinet geld afhandig te maken bij de verdeling van de extra's voor andere `goede' doelen. Want het verwijt van `zakkenvullerij' ligt snel op de loer als het om partijpolitiek gaat

In de Kamer zullen de specialisten die zich bezighouden met binnenlands bestuur de minister directer tackelen, in een apart debat. PvdA'er Rehwinkel gaat de notitie van De Vries aangrijpen om hem tot vrijgevigheid te manen. ,,Het komt nu aan op daden'', maant hij zijn partijgenoot. En die weet dat achter de rug van Rehwinkel een brede Kamermeerderheid schuilgaat. Weigert de minister nog, dan zullen de voorzitters van de politieke partijen hem dit najaar de duimschroeven aandraaien. ,,De minister moet begrijpen dat de nood hoog is'', zegt Gerard Schouw, partijvoorzitter van D66.

... DE ALLEINGANG VAN DE VVD...

Van één partij heeft Klaas de Vries niets te vrezen: de VVD. De liberalen keren zich tegen een verdubbeling van de subsidie aan politieke partijen. Sterker, de liberalen zoeken hun heil elders. Als enige partij haalt de VVD middelen binnen via sponsoring.

Nog afgelopen weekeinde liet ze een conferentie over informatietechnologie sponsoren door enkele internetbedrijven. Zo zorgde een provider ervoor dat de conferentie live op internet was te zien (geschatte kosten: 10.000 gulden). En binnenkort hoopt de partij voor een conferentie over sociale cohesie ook bijdragen van arbodiensten binnen te halen.

De Alleingang van de VVD zet bij de andere partijen kwaad bloed. ,,De VVD eet van twee walletjes'', ze incasseren geld van de overheid én van het bedrijfsleven, zegt voorzitter Mirjam de Rijk van GroenLinks.

Marnix van Rij, de voorzitter van het CDA, zit nog iets anders dwars. Hij is ,,onaangenaam verrast'' dat de VVD zich keert tegen verdubbeling van de overheidssubsidie. Zo haalt de VVD zelf extra middelen binnen en houdt ze andere partijen af van meer inkomsten. Van Rij: ,,Je krijgt zo toch snel een oneerlijke situatie.''

Wat de andere partijen niet weten, is dat het de VVD veel moeite kost om sponsors binnen te halen. Affaires zoals in Duitsland rond Kohl maken het bedrijfsleven voorzichtig. VVD-partijvoorzitter Bas Eenhoorn: ,,Ik merk een zekere huiver bij bedrijven als je over sponsoring praat. Misschien is het ook een verkeerde term. Misschien moeten we in plaats van over sponsorcontracten over dienstverleningscontracten spreken.''

Het binnenhalen van sponsors was tot nu toe een eenmanszaak van de voorzitter, die als partner bij Ernst & Young over ruime toegang in het bedrijfsleven beschikt.

Inmiddels heeft de partij besloten een betaalde functionaris aan te trekken die voor de partij sponsors moet binnenhalen. Eenhoorn: ,,Ik kan het werk er allemaal niet alleen bij doen. En als we deze activiteit niet professioneel opzetten, halen we geen geld binnen.''

...EN GEMOR BIJ DE CONCURRENTIE

De VVD heeft de concurrentie tegen, maar het kabinet mee. In zijn notitie over partijfinanciering laat minister De Vries uitdrukkelijk ruimte voor sponsoring. Een verbod op sponsoring zou op gespannen voet staan met de vrijheid van vereniging, één van de politieke grondrechten, redeneert de minister.

Wat hij wel doet, is het aandragen van checks and balances. Zo zou de openbaarheid rond giften en sponsorbedragen vergroot moeten worden: partijen zouden ieder jaar in hun boeken moeten melden van wie ze geld hebben gekregen. De grens voor giften die publiek gemaakt moeten worden, zou van 10.000 gulden naar 5.000 gulden moeten en die zou voortaan ook voor privé-personen moeten gelden.

Voor partijen die tegen sponsoring zijn, zijn deze regels niet meer dan lapwerk. Voor een minister zijn ze tegelijk het hoogst haalbare. Net als iedere andere minister van Binnenlandse Zaken zal De Vries niet in een positie willen raken dat hij daadwerkelijk politieke partijen moet controleren. Want het is een onmogelijke positie voor een bewindsman/politicus om politieagent over het partijwezen te spelen.

Blijft over het ongenoegen van partijen. De Socialistische Partij (tégen meer overheidssubsidie en tégen sponsoring) vindt de andere partijen `te soft' in het bestrijden van sponsoring. Mirjam de Rijk (GroenLinks) vindt dat, ,,Grondwet of geen Grondwet'', minister De Vries ,,veel meer kan doen in het opwerpen van een dam''. ,,Je kunt gewoon als politieke partijen afspreken dat je geen geld aanneemt van het bedrijfsleven.''

Blijft over het CDA, dat sponsoring, zij het op bescheiden wijze, nog openhoudt als inkomstenbron.

Voorlopig is de coalitie tegen sponsoring minder hecht dan die voor het verdubbelen van de overheidsbijdrage.

Klaas de Vries kan maar beter snel beginnen om het benodigde geld op zijn begroting vrij te maken.

De Tweede Kamer spreekt deze week over een reeks kleinere onderwerpen, van het toeristisch beleid tot de Afvalstoffenwet.