Ziektecijfers kloppen niet

,,Nederlanders zijn veel te somber over hun gezondheid op latere leeftijd'', meldden veel kranten, waaronder NRC Handelsblad, afgelopen woensdag hun lezers op basis van een ANP-bericht. ,,Zo'n 46 procent is bang voor kanker, slechts 6 procent loopt het op. Ook de kansen op hartziekte (38 tegen 16 procent), een beroerte (34 tegen 4) en dementie (26 tegen 8) worden te hoog ingeschat.''

Maar het is niet waar. Fout is dat de verwachting een ziekte ooit te krijgen hier is vergeleken met de mensen die de aandoening op dit moment hebben. Van de mensen die kanker krijgen sterft bijvoorbeeld meer dan de helft binnen vijf jaar. Daardoor leven er maar weinig mensen die kanker hebben.

Bijna 30 procent van de Nederlanders sterft aan kanker, zegt het Centraal Bureau voor de Statistiek in zijn doodsoorzakenstatistiek. En die moeten het eerst hebben gekregen. Dus de 6 procent in het optimistische bericht kan nooit goed zijn.

Verder zijn er mensen die kanker krijgen, ervan genezen en het dan ook niet meer hebben. Iets minder dan de helft van de kankerpatiënten geneest op het ogenblik. Dat betekent – na correctie voor mensen die voor de tweede keer kanker krijgen – dat ongeveer de helft van de Nederlanders tijdens hun leven ooit kanker krijgt, veel meer dan de 6 procent die het ANP-bericht meldt. De geënquêteerden die naar hun kans op een ziekte was gevraagd, zaten met hun schatting voor kanker (46 procent) dichtbij de realiteit.

Het ANP-bericht verwees naar een enquête door het bureau Research & Marketing in opdracht van het seniorentijdschrift Plus, een blad waarin wordt geadverteerd voor makkelijk verstelbare bedden en stoelen en voor overwintervakanties in zonnige landen. Het oktobernummer (7,75 gulden in de kiosk) kondigt de enquête-uitslag op de cover aan: `Exclusief Plus-onderzoek: We blijven veel gezonder dan we denken'. Het artikel staat zo vol statistische leugens dat het een klassieker verdient te worden op de opleidingen voor arts, journalist en epidemioloog.

Het gelijkstellen van een ziekte krijgen en een ziekte hebben herhaalt het blad voor andere aandoeningen, waaronder hartziekten. Die zijn in Nederland de grootste concurrent van kanker op dodend gebied; 38 procent van de ondervraagden (30- tot 60-jarigen) vond de kans behoorlijk groot om ooit een hartziekte te krijgen. Slechts 16 procent van de 65-plussers lijdt op dit moment aan een hartkwaal, juicht de Plusredactie. In werkelijkheid sterft een derde van de Nederlanders aan een hart dat ermee ophoudt, waarmee weer blijkt dat de ondervraagden hun kans op een ziekte beter inschatten dan de redactie van Plus.