Zelfs Woody Allen spreekt in Italië geen woord Engels

Au du iu dú? Veel Italianen hebben grote moeite met het Engels, en sommige atleten in Sidney moeten hun toevlucht nemen tot dergelijke fonetische hulpmiddeltjes om niet helemaal met de mond vol tanden te staan.

Je raakt eraan gewend. Toen Altavista de opening van zijn Italiaanse website adverteerde, stond in de advertentie veri nais en gud lac. Toen een presentatrice van het journaal een paar jaar geleden in de berichtgeving over Lady Diana ineens begon te praten over Ledi Dai in plaats van het gangbare Ledi Die, leidde dat tot opgewonden commentaren. Liefhebbers van de soapserie Dallas schrijven over hoofdrolspeler Gei Ar.

De Italianen weten dat ze ver achter lopen. Nog geen dertig procent spreekt enige vorm van Engels, zo rapporteerde de Europese Commissie vorig jaar; zelfs de Fransen doen dat beter. De meeste liedjes in de top 40 zijn van eigen bodem. De tv wordt nagesynchroniseerd. Er is maar een handvol bioskopen waar films in de oorspronkelijke taal met ondertiteling worden vertoond. En heel veel wordt aangepast aan de Italiaanse tong: Laurel en Hardy heten hier Stanlio en Olio.

In het dagelijks leven krijgen de Italianen weinig goed Engels mee, ook niet van mensen die beter zouden moeten weten. Toen actrice Anna Falchi in mei haar bloes uitdeed om zo met de fans van Lazio het kampioenschap te vieren, schreef La Repubblica over een `mini streap'. Liefhebbers van erotica worden verwezen naar `sexy shops'. Winkels die geen middagpauze nemen, adverteren dat ze `no stop' open zijn.

Het is een enorm probleem, op alle niveaus. De Groene leider Francescati constateerde dat de meeste Italiaanse politici geen interesse hadden getoond voor de `free trade' discussie in Seattle omdat ze geen Engels beheersen. Minister van Buitenlandse Handel Piero Fassino was er wel, maar hij moest de koptelefoon op voor de vertaling. Oud-premiers Massimo D'Alema en Silvio Berlusconi zeggen al jaren dat ze Engelse les nemen, zonder hoorbaar resultaat. Bijna de helft van de parlementariërs maakt gebruikt van de gesubsieerde mogelijkheden om Engels te leren.

De opkomst van internet heeft de behoefte om Engels te leren sterk vergroot. Maar bij wie? Het weekblad lEspresso biedt hiervoor deze weken cd-roms aan op basis van films en soap operas als Star Treks, Colombo, en Beverly Hills. In de paginagrote reclame zegt de man in een tekstwolkje: `Brenda, I don't understand you'. Het antwoord is: `Then exercise your English'. (Voor de weifelaars: de correcte vertaling van het woord oefenen is hier practice).

Ik herinner me nog mijn verbijstering toen ik na aankomst in Italië Italiaans les kreeg van een lerares Engels. Al na één les begreep ik haar Italiaans beter dan haar Engels, dat helemaal verkeerd werd uitgesproken en vol fouten zat. Een incident? Recente cijfers suggereren van niet. Een paar maanden geleden zijn er massale sollicitaties georganiseerd voor honderdduizenden leraren die op een staatsschool Engels of Frans wilden gaan geven. In het noorden van het land bleken twee van de drie kandidaten over onvoldoende kennis te beschikken van de taal waarin hij of zij wilde gaan lesgeven of dat vaak al deed, want de meeste kandidaten voor een vaste baan gaven al jarenlang les als invaller. In het zuiden waren de examinatoren zoals vaak wat clementer: daar werd maar de helft afgewezen.

Die achtergrond verklaart waarom beroemde tv-presentatoren als Maurizio Costanzo of Pippo Baudo met de mond vol tanden staan als ze een Engels-sprekende gast hebben. En de bewondering voor de manier waarop Luciano Benetton een wereldwijd truien-imperium heeft opgebouwd, wordt vergroot door de wetenschap dat hij nauwelijks Engels spreekt.

Het gebrek aan talenkennis wordt veroorzaakt door een historische combinatie van slecht onderwijs en provincialisme. De columnist Furio Colombo schreef dat de Italianen door al die nasynchronisatie en vertalingen onbewust het idee hebben gekregen ,,dat Italiaans zo'n universele taal is dat zelfs Woody Allen het vloeiend spreekt''.

Dit zet Italië op een grote achterstand. Italiaanse Europarlementariërs klagen dat hun gebrekkige talenkennis hen minder invloed geeft in de voorvergaderingen. Economen constateren dat de new economy traag van de grond komt omdat de meeste Italianen de internet-taal niet beheersen. Zakelijke mogelijkheden lopen regelmatig vast of stuk op onvoldoende beheersing van het Engels.

Maar voordat Nederlandse lezers zich op de borst slaan: in een door Veronica op 10 januari uitgezonden film werd `the daughter of my cousin' in de ondertiteling `de dochter van mijn kozijn'. That can you put in your pocket.