WALLABY'S REAGEREN ALLEEN OP AANBLIK NIEUWE ZOOGDIEREN

Wallaby's reageren sterk op de aanblik van roofdieren, en dat geldt ook voor zoogdieren die ze nooit hebben gezien. Hun geluiden zeggen ze echter niets. Een groep biologen en dierpsychologen van de Macquarie Universiteit in Sydney kwam daar achter naar aanleiding van een originele onderzoeksvraag: hoe reageren dieren op voorvaderlijke vijanden die ze sinds het Pleistoceen niet meer zagen?

Het team bestudeerde de hoe een populatie tammar wallaby's (Macropus eugenii) reageerde op de aanblik en het geluid van predaterende zoogdieren (Behavioral Ecology 11/5). De soort is sinds de laatste ijstijd geïsoleerd geweest van die roofdieren. Echte wallaby's vormen een geslacht van kleine kangaroes en de tammar wallabie, met vier tot acht kilo lichaamsgewicht, is daar weer de kleinste van. Dit buideldier leeft in verscheidene ondersoorten in Zuidwest- en Zuid-Australië en op eilanden voor de kust. Juist die eilandsoorten zijn nu onderzocht, omdat zij de minste authentieke of door de mens veroorzaakte roofdierervaring hebben.

De dieren kregen een reeks visuele stimuli voorgezet, waaronder levensecht opgezette individuen van evolutionair nieuwe dieren, zoals een vos en een flinke huiskat. Ook kwam een model voorbij van een recent uitgestorven predator, de buidelwolf, in evolutionair opzicht een oude bekende. Bij het bekijken van de respons op opgenomen roofdiergeluiden maakten de onderzoekers gebruik van het huilen en janken van dingo's, eveneens een nieuw roofdier voor de wallaby's. Ook geluid van hun soortgenoten werd afgespeeld. Het cartoonesk voortgebrachte geluid van met de achterpoten op de grond slaande wallaby's zou een predatorwaarschuwing kunnen zijn.

Bij het zien van een langzaam voorbijgereden vos sloegen gealarmeerde wallaby's met de achterpoten op de grond, ze stopten met voedselzoeken en bleven intensief om zich heen kijken. De aanblik van een kat had een vergelijkbaar effect, al was het met de achterpoten slaan minder. De dieren hadden dus oog voor verdachte beelden. De geluiden van roofdieren daarentegen, riepen geen bijzondere reactie op. Het afspelen van het eigen geluid van het slaan met de achterpoten, maakte de dieren wel weer waakzamer, wat bleek uit opgeschort voedselzoeken. Dat wijst erop dat dit bijzondere geluid inderdaad functioneert als predatorsignaal, zelfs zonder geleiding via de grond.

Ter verklaring van de zintuiglijke tweedeling in de reactie op roofdieren wijzen de onderzoekers op de `ontspannen' evolutie die de relatief weinig bejaagde wallaby's na de ijstijd hebben doorgemaakt. Gevoeligheid voor visuele stimuli die duiden op roofdiereigenschappen kon zo bewaard blijven doordat de morfologie van roofdieren convergent is: met heel uiteenlopende achtergrond zijn ze in hun verschijning en voortbeweging erg op elkaar gaan lijken.