Schaakstad Shenyang

Ongeveer zeshonderd kilometer ten noordoosten van Peking ligt de miljoenenstad Shenyang, het centrum van het Chinese schaakleven. Hier worden in het schaakpaleis de trainingsbijeenkomsten van de topspelers en de grote wedstrijden gehouden. Over tien, vijftien jaar is Shenyang misschien het centrum van het schaakleven in de wereld.

De Schotse journalist John Henderson wist zich onlangs nog goed het begin van de Chinese opmars te herinneren: ,,De Chinezen kwamen al gauw op de kaart toen zij in Buenos Aires 1978 voor het eerst aan de schaakolympiade meededen en een van hun spelers, Liu Wenzhe, met een rating van slechts 2200, een westerse topgrootmeester, de ongelukkige Jan Hein Donner uit Nederland, met een verbluffend dame-offer in slechts twintig zetten versloeg.''

Ik moest toen in 1978 zo lachen om het beteuterde gezicht van Donner dat ik aan mijn eigen bord meteen een fout maakte die een remisecombinatie toeliet.

Dat kon ik natuurlijk niet opschrijven in mijn verslag voor het ANP. Ik schreef: ,,Ree, geschokt door wat zich aan het bord van Donner had voorgedaan...'' We namen de Chinese schakers nog niet erg serieus.

Maar nu! Bij de top honderd van de ratinglijst zijn zes Chinezen. Alleen Rusland heeft er meer. Vorig jaar werd Xiangzhi Bu, dertien jaar, de jongste grootmeester aller tijden. En Bu staat niet alleen.

Er is ook een ratinglijst voor kinderen die niet ouder zijn dan twaalf. De bovenste tien zijn allen Chinees. En bij de vrouwen is China al het sterkste schaakland. Xie Jun is wereldkampioen, China won de schaakolympiade van 1998 en deze maand won Xu Yuhua de FIDE World Cup voor de vrouwen.

Dat World Cup toernooi werd van 1 tot 13 september in Shenyang gehouden. Zowel bij de mannen als bij de vrouwen waren er 24 deelnemers die eerst in vier groepen van zes speelden. Daarna speelden de beste acht verder volgens het knock-out systeem.

Bij de mannen werd de eerste prijs van 50.000 dollar gewonnen door Anand, die zijn groep won en daarna Ivantsjoek, Gelfand en Barejev uitschakelde. Alleen tegen Gelfand had hij het heel moeilijk.

Bij de vrouwen werd wereldkampioene Xie Jun al in de voorronde uitgeschakeld, maar daar hoeven de Chinezen niet op een turfje te kijken. Van de acht Chinese deelneemsters plaatsten zich er vijf bij de laatste acht en in de finale won Xu Yuhua van de Oekraïense Zjoekova.

Anand speelde zijn mooiste partij in de voorronde tegen FIDE-wereldkampioen Alexander Chalifman.

Wit Anand-zwart Chalifman

1. e2-e4 c7-c5 2. Pg1-f3 d7-d6 3. d2-d4 c5xd4 4. Pf3xd4 Pg8-f6 5. Pb1-c3 a7-a6 6. Lc1-e3 e7-e6 7. f2-f3 b7-b5 8. g2-g4 h7-h6 9. Dd1-d2 Pb8-d7 10. 0-0-0 Lc8-b7 11. h2-h4 b5-b4 12. Pc3-a4 Dd8-a5 13. b2-b3 Pd7-c5 14. a2-a3 Ta8-c8 15. Dd2xb4 Da5-c7 Dit is weer een van de scherpe varianten waarin Loek van Wely als zwartspeler pionierswerk heeft gedaan. In het laatste kampioenschap van Nederland won hij met zwart mooi van Tiviakov na 16. Pxc5 dxc5 17. Da4+ Pd7 18. Pe2 c4

16. Kc1-b1 Een nieuwe zet. 16...Pc5-d7 Waarschijnlijk niet de beste reactie, zie de volgende partij. 17. Db4-d2 d6-d5 18. Lf1-h3 d5xe4 19. g4-g5 h6xg5 20. h4xg5 Pf6-d5 21. f3xe4 Pd5xe3 22. Dd2xe3 Pd7-e5 23. Th1-f1 Lf8xa3 Zwart heeft zijn geofferde pion terug, zijn stukken staan goed en zijn pionnenstelling is gezond. Alleen met zijn koning is het minder goed gesteld en Anand maakt daar met een serie offers fraai gebruik van. 24. g5-g6 Pe5xg6 25. Lh3xe6 f7xe6 26. Pd4xe6 Dc7-e7 27. De3-b6 Pg6-f8

28. Td1-d8+ Tc8xd8 29. Pe6-c7+ De7xc7 Na 29...Kd7 30. Dxb7 heeft wit te veel dreigingen. 30. Db6xc7 Materieel staat zwart er behoorlijk voor, maar zijn stukken zijn ongecoördineerd en in gevaar. 30...Td8-d7 31. Dc7-b8+ Ke8-e7 32. Db8-e5+ Pf8-e6 33. Tf1-g1 Ke7-f7 34. Pa4-b6 Th8-d8 Dit is min of meer capitulatie, maar de toren kon niet goed weg, bijvoorbeeld 34...Te7 35. Tf1+ en wit wint. 35. Kb1-a2 La3-f8 36. Pb6xd7 Td8xd7 37. De5-f5+ Kf7-e7 38. Tg1-f1 Nu kan zwart al zijn materiaal niet meer verdedigen. 38...Lb7-c8 39. Df5-f7+ Ke7-d6 40. e4-e5+ Zwart gaf op.

Openingsnieuwtjes reizen snel tegenwoordig. Ongeveer een week na deze partij werd in het zonetoernooi in het Spaanse Mondariz de zevende ronde gespeeld. In de partij De la Riva-Van Wely deed de Spaanse witspeler 16. Kb1, net als Anand.

Had hij het van Anand afgekeken? Ik denk het wel. Ze hebben allemaal hun computer bij zich met internetverbinding en het ligt voor de hand dat iemand die Van Wely in zijn lievelingsvariant opzoekt, even kijkt of de wereldtop in China daar misschien nieuwe gedachtes over had. De la Riva beleefde er weinig plezier van. Van Wely won vlot.

Voor hem was het begin van een eindsprint die hij hard nodig had. Een dag later kwam ook voor Jeroen Piket het einde van het gekwakkel uit de eerste helft van het toernooi.

Tenslotte kwamen Van Wely en Piket (vooral voor Piket was het met de hakken over de sloot) bij de eerste zes die in november/december in het FIDE-wereldkampioenschap in New Delhi mogen spelen. De Fransman Lautier won het toernooi in Mondariz.

Wit De la Riva-zwart Van Wely

Tot hier zoals in de vorige partij, waarin Chalifman 16...Pcd7 speelde. 16...Pf6-d7 17. Pa4-b2 Ik denk niet dat dit de bedoeling van Anand was. 17...d6-d5 18. Db4-e1 d5xe4 19. Lf1-c4 e6-e5 20. Pd4-f5 g7-g6 21. Pf5-g3 e4xf3 22. h4-h5 g6-g5 23. Th1-f1 Lf8-g7 Vreemde zet. Wat had hij op 24. Pf5 willen doen? 24. Lc4-d5 Lb7xd5 25. Td1xd5 0-0 26. Le3xc5 Pd7xc5 27. Pg3-e4 Pc5-e6 28. Tf1xf3 Dc7xc2+ 29. Kb1-a2 Pe6-d4 30. Tf3-d3 Pd4-e2 31. De1-d1 Pe2-c1+ Wit gaf op.