REIS OM DE WERELD IN 80 HITS

Phileas Fogg deed het in 80 dagen, Pieter van den Hoogenband in 80 zwemwedstrijden. De Achterpagina gaat in 80 hits de wereld rond. Vandaag de veertiende bestemming: Zimbabwe

Voor blanke popmusici is Afrika nooit meer dan een ver, duister continent. Het nummer `Africa', de nummer 2-hit uit 1982 van de Amerikaanse supergroep Toto is dan ook exemplarisch. Concreter dan ,,as sure as Kilimanjaro rises like Olympus above the Serengeti/I seek to ease what's deep inside, frightened of this thing I've become'', worden de zinnen over Afrika niet in dit nummer. Zelfs Bob Dylan, wiens naam ieder jaar weer opduikt als de Nobelprijs voor literatuur moet worden uitgereikt, komt in zijn lied over Mozambique niet verder dan wat onschuldige vakantietaferelen. ,,I

like to spend some time in Mozambique'', zo begint Dylan `Mozambique' van de elpee Desire waarmee hij in 1976 de tweede plaats van de `album Top 100' haalde. ,,The sunny sky is aqua blue/And all the couples dancing cheek to cheek/It's very nice to stay a week or two.'' Enzovoort, enzovoort. Dylans `Mozambique' lijkt veel op `Zat ik maar aan Zanzibar' van de gebroeders Grimm uit de jaran zestig, die over dit eiland vanwaar anderhalf miljoen Afrikanen als slaven zijn weggevoerd, opgewekt zongen: ,,Zat ik maar aan Zanzibar, Zanzibar, Zanzibar/Op 't warme strand met een ijsco in m'n hand.''

Bij Amerikaanse soulzangers leeft vaag het besef dat Afrika het continent van hun oorsprong is, maar erg vaak hebben ze het niet bezongen. Dat lieten ze over aan Jamaicaanse reggae-muzikanten, die als aanhangers van de Rastafari-religie geloofden dat Afrika en dan met name het Ethiopië van keizer Haile Selassie (Rasta Fara) het beloofde land was. Het curieuze en anti-westerse Rastafari-geloof stond de populariteit van de reggae in het westen niet in de weg. De overtuigde rastafariaan Bob Marley (1945-1981) werd zelfs een wereldster, hoewel hij vaak zong over zulke specifieke zaken als Afrika, Babylon, Jah, slavernij en bevrijding. Vooral toen verschillende Afrikaanse koloniën in de tweede helft van de jaren zeventig onafhankelijk werden, bezong Marley Afrika vaak. Op zijn elpee Survival uit 1979 is Afrika zelfs het belangrijkste onderwerp. `Zimbabwe' is het tweede nummer op deze cd, een ode aan het land dat toen nog officieel Rhodesië heette. ,,Every man gotta right to decide his own destiny / And in this judgement there is no partiality/So arm in arms, with arms, we'll fight this little struggle'', zingt Marley in `Zimbabwe', waarvan het refrein luidt: ,,Mash it up in-a (Zimbabwe)/Natty trash it in-a (Zimbabwe)/Africans a-liberate Zimbabwe (Zimbabwe)/I'n'I a-liberate Zimbabwe.''

Toen Marley in 1980 aanwezig was bij het nationale feest waarmee het ontstaan van Zimbabwe werd gevierd, merkte hij dat de meeste Zimbabwanen beter de tekst van zijn ode aan Zimbabwe kenden dan die van hun eigen volkslied. Zijn reis naar Zimbabwe leverde overigens een anekdote op, die Marley tot de twintigste-eeuwse Beethoven maakt. Zoals de ook in politiek opzicht revolutionaire componist Ludwig van Beethoven eens op een weg nabij een kuuroord weigerde opzij te gaan voor de Oostenrijkse keizer en zijn gevolg en er dwars doorheen liep, zo weigerde Marley op het overstapvliegveld Nairobi naar de Britse prins Charles te gaan. Nadat een lid van Charles' hofhouding aan Marley kenbaar had gemaakt dat de Engelse prins, die ook op weg was naar Rhodesië, hem graag zou ontmoeten, antwoordde de revolutionair Marley laconiek: ,,Als prince Charles dat wil, komt hij maar naar me toe.''

Marleys `Zimbabwe' is nooit een hit geworden. Maar Zimbabwe duikt wel weer op in `Master Blaster (Jammin'), Stevie Wonders eerbetoon aan Bob Marley die in september 1980 de tweede plaats van de Nederlandse hitparade bereikte. Het nummer illustreert het verschil tussen de houdingen van soul- en reggaezangers tegenover Afrika. ,,They want us to join their fighting/But our answer today/Is to let all our worries/Like the breeze through our fingers slip away/Peace has come to Zimbabwe/Third World's right on the one/Now's the time for celebration/ 'Cause we've only just begun'', zingt Stevie Wonder in `Master Blaster'. Voor Marley was Zimbabwe een ernstige zaak, die het waard was om voor te vechten, voor Wonder was het vooral reden om eens flink te feesten.