Halve elektronen

Bestaan er halve elektronen? Ondanks overweldigend bewijs voor het tegendeel beweert de Amerikaanse natuurkundige Humphrey Maris in het augustusnummer van het Journal of Low temperature Physics van wel. Maris denkt dat gesplitste elektronen nodig zijn om een aantal onbegrepen resultaten van experimenten met elektronen in een bad met vloeibaar helium te verklaren.

Elektronen in vloeibaar helium zouden een minuscuul belletje om zich heen vormen waarin geen heliumatoom kan doordringen. Experimenten die in de jaren zestig en zeventig zijn uitgevoerd wezen uit dat wanneer het elektron in zo'n belletje met licht wordt bestraald, er onbekende negatief geladen deeltjes worden gevormd. Maris beweert dat dit `halve elektronen' of elektrino's zijn. Die zouden ontstaan als het licht de belletjes in trilling brengt, waarna ze als vloeistofdruppeltjes opbreken. Het elektron gedraagt zich daarbij als een golf die zich splitst waarna elk van de ontstane kleinere druppeltjes een deel ervan meeneemt.

Kareljan Schoutens, hoogleraar aan het Instituut voor Theoretische Fysica van de Universiteit van Amsterdam, gelooft er weinig van. ``In een quantumsysteem met twee ruimtelijk gescheiden delen kan het gebeuren dat een deeltje zich met een kans van een half in het ene deel bevindt of in het andere. Maar dat wil nog niet zeggen dat zich in beide delen een half elektron bevindt.'' Schoutens vindt de experimentele uitkomsten ``te weinig overtuigend'' om een zo rigoureuze theoretische stap te rechtvaardigen. Veel van zijn collega's in de Verenigde Staten denken er net zo over. Komen de mysterieuze geladen deeltjes, zo opperen ze voorzichtig, soms niet door verontreinigingen in het helium?