Ze zijn er nog, werklozen

Temidden van de almaar groeiende welvaart vallen ze steeds minder op. Door alle publiciteit over krapte op de arbeidsmarkt lijken ze uitgestorven. Tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen van deze week vormden speelden ze een bijrol. Toch zijn ze er nog: de werklozen, nu zo'n 173.000 in getal. In 1994, aan het begin van het paarse tijdperk, waren er drie keer zoveel: 547.000. Het geduld van de politiek met de harde kern begint op te raken. ,,Ieder jaar dat je ermee wacht is zonde'', zei premier Kok gisteren over het inschakelen van `inactieven'. Vijf mini-reportages over een bijna ouderwets verschijnsel.

Edith Slooten

Oss, 42 jaar

Werkloos sinds juni

Op zoek naar een baan in de horeca

,,Het schiet op een of andere manier niet op. Hoewel ik sinds juli tientallen serieuze pogingen heb gedaan om een nieuwe baan te krijgen, wil het maar niet lukken. Ik sta ingeschreven bij Adecco, Tempoteam en Randstad, die alle drie heel druk voor me bezig zijn. Maar het is moeilijk.

,,Ik heb lager huishoud-nijverheidsonderwijs gedaan. Ik kan zo een baantje krijgen voor vier of tien uur in de week, maar geen fulltime job. En dat is de bedoeling.

,,Ik wil graag een baan die bij me past en dat is in de horeca. Het liefst met mensen werken, ook al zijn het veertig uur in de week – maakt mij niet uit. Maar weet je wat het ook is? Als ik iemand bel en zeg dat ik 42 jaar ben, dan valt het heel even stil en dan merk ik meteen dat het afketst.

,,Tot juni was ik administratief medewerker bij een basisschool in Oss. Dat was een heel leuke baan. Ik kwam als `Melkertje' binnen en heb drie jaar gewerkt. Toch heb ik ontslag genomen, omdat ik graag in een kroeg wilde werken.

,,Soms valt de nieuwe situatie wel tegen. Als mijn zoon van school naar huis komt en vraagt: `moeder wat heb je gedaan'?, dan kan ik alleen maar zeggen: tja, niets.

,,Ik ben alleenstaande moeder met een 15-jarige zoon. Ik leef nu van een minimumloon. Maar ik ben zeker niet zielig. Ik blijf positief en weet zeker: ooit komt er een baan waarvan ik zeg: dat is hem.''

Mohammed Osman

Rotterdam, 31 jaar

Werkloos sinds juli 1996

Op zoek naar juridisch werk op hoog niveau

,,Door wat ik in Nederland heb meegemaakt, ben ik niet meer dezelfde man. Een stuk geloviger, met een andere manier van denken. Met veel meer onzekerheid. In Soedan was ik jurist en communist en mocht ik van alles en nog wat doen, hier niet. Dat was míjn land - hier voel ik me nog steeds een buitenlander.

,,Ik ben politiek vluchteling. Toen ik in 1998 een verblijfsvergunning kreeg, was het niet mijn doel werk te vinden, maar mijn vrouw naar Nederland te halen. Die is er nu, maar dat gaat allemaal een stuk moeilijker. Door Nederland zijn wij allebei anders veranderd.

,,Ik kan wel werk als schoonmaker krijgen, en heb ook wel tijdelijke baantjes gehad, maar of ik dat wil... Ik heb geen bezwaar tegen zulk werk, maar het is niks voor mij. Ik heb mijn hele leven gestudeerd, bij productiewerk voel ik me niet thuis.

,,Ik heb dat werk ook wel gedaan, kranten bezorgen, zwartwerken in een fabriek, doosjes stapelen. Maar ik wilde liever studeren en iets voor vluchtelingen in Nederland doen. Daarom loop ik nu, naast mijn studie sociaal-juridische dienstverlening in Rotterdam, stage bij Vluchtelingenwerk. De sociale dienst en het arbiedsbureau weten dat ik nu geen baan heb. Zij gaan daarmee akkoord.''

,,Ik kan mij goed voorstellen wat de gemiddelde Nederlander hierop zal zeggen, maar dit is mijn waarheid.''

Henk Koster

Rotterdam, 54 jaar

Werkloos sinds 1996

Op zoek naar werk in de keramiek- of IT-sector

,,Tot 1996 werkte ik bij een fabriek voor glazuur en emails. Ik was supervisor op het keramisch laboratorium. De fabriek ging reorganiseren, omdat men in Duitsland een nieuw laboratorium opende. Dat was in 1995. Dientengevolge ben ik ontslagen.

,,Ik kwam in het sociaal plan. Mijn WW-uitkering wordt aangevuld tot 90 procent van mijn laatste salaris, mits ik genoeg doe om een nieuwe baan te vinden. Omdat ik veel dienstjaren heb, duurde dat lang, maximaal 51 maanden. Over twee maanden loopt het af. Dan val ik terug naar maximaal het minimumloon.

,,Eerst heb ik via open sollicitaties geprobeerd een baan te vinden in de keramische sector. Ik heb afnemers van de fabriek benaderd om te praten over het vak, en of ze vacatures hadden. Ik schreef me in bij de Kamer van Koophandel als freelance glazuurspecialist. Een mailinkje aan bedrijven leverde heel weinig respons op. ,,Toen ben ik gaan bijscholen in de computerij. Ik liep een half jaar stage bij een bedrijf, maar dat heeft niet tot een baan geleid. Nu volg ik een sollicitatietraining bij het arbeidsbureau.

,,Ik probeer optimistisch te blijven. Iedere week maar weer met goede hoop die brief op de bus. Ik laat het langs me afglijden, maar eigenlijk word je gediscrimineerd. Er is alleen nog nooit iemand geweest die het rechtstreeks zegt: Je bent te oud, je bent te duur.''

Abdsalm Mouktari

Den Haag, 55 jaar

Werkloos sinds 1990

Op zoek naar lichte lichamelijke arbeid

,,Ik woon 32 jaar in Nederland. Eerst sliep ik buiten. Toen vond ik werk bij een tuinder. Meneer De Groot in Naaldwijk. Twintig jaar heb ik daar rozen geplukt. Ieder jaar ging ik drie maanden naar Marokko. Mijn vrouw woonde daar. We kregen negen kinderen. Ik zag ze eens per jaar.

,,De familie De Groot behandelde me als hun zoon. Al die tijd heb ik daar gewoond. Ik had een kamer in de schuur. Daar had je wel last van het gif dat ze op de rozen spoten. Ik lag een keer negen maanden in het ziekenhuis. Met tbc. Ik ben nog snel duizelig.

,,Toen ging meneer De Groot failliet. In Terneuzen werkte ik vier jaar in de plantsoenen. Mijn gezin kwam hier.

,,Maar ik ben aangereden door een auto. Ik kwam in de Ziektewet. We zijn naar Den Haag verhuisd. Iedere week ga ik naar de sociale dienst om over werk te praten. En dan is er niks. Het is te zwaar of ik ben te oud. Ik ben nooit naar school geweest. Ik kan niet lezen en schrijven. Ik wil heel graag Nederlandse les. Maar ze vragen niet of ik het wil. Ik geloof dat ze denken: Voor meneer Mouktari is het te moeilijk.

,,Naar Marokko zijn we al lang niet meer geweest. Te duur. Helemaal terug? Wil ik niet, de kinderen zijn hier. Wat ik dan wil? Een beetje meer begrijpen. En dan werk vinden dat daarbij past.''

Vertaald door zijn dochter.

Eefje Barning

Voorburg, 18 jaar

Werkloos sinds juni 2000

Heftig op zoek naar een saai baantje

,,Ik wilde er graag een jaartje tussenuit na mijn VWO-diploma, omdat ik nog niet wist wat ik wilde gaan doen. Ik hoopte op een paar losse baantjes van steeds een paar maanden. Zo kon ik me wat beter oriënteren op de wereld - in Nederland. Ik dacht: Nederland puilt uit van de baantjes; dus dat is makkelijk. Ik wilde graag een saai receptionistenbaantje, of iets met computers, omdat ik dat nog nooit gedaan had.

,,Nou, dat viel allemaal reuze tegen. Uitzendbureaus zeiden dat er wel zulke banen waren, maar dat ik dat dan minstens acht maanden moest doen. Bedrijven willen je niet een beetje hebben, maar helemaal. Mijn ouders zeiden: `Joh, neem zo'n baan van acht maanden, en ga je na een paar maanden weer weg.' Maar daar ben ik te eerlijk voor.

,,Ik heb er ook nog even aan gedacht te helpen op een crèche – niet echt een rustig, saai baantje trouwens – maar dat mocht niet. Daar heb je papieren voor nodig. Mijn vriendinnen zeiden: ga dan naar de thuiszorg. Daar is zat werk. Maar dan moet je weer bedden gaan verschonen, wat ik nu ook al doe met een los-vast baantje bij de Ursula-stichting in Den Haag. Daar help ik gehandicapten. Samen met het werk als klasse-asssistent en als oppas verdien ik zo soms in een week een paar honderd gulden, maar dat is ook zo snel over. Van mijn ouders krijg ik in elk geval niks. Die zeggen: `Ga maar werken.'