Beurs verliest na vier eeuwen zelfstandigheid

Vandaag is een einde gekomen aan het zelfstandig bestaan van de Amsterdamse beurs. De aandeelhouders stemden gisteren unaniem in met de vorming van Euronext.

Het was niet meer dan een formaliteit, maar aan het gezicht van George Möller was te zien dat hij buitengewoon verguld was met de uitkomst. Zonder tegenstemmen en zonder onthoudingen gaven de aandeelhouders van de AEX het bestuur, waarvan Möller voorzitter is, gisteren toestemming met de Brusselse en Parijse beurs samen te gaan.

Vanaf vandaag bestaat de AEX niet meer en worden Franse, Belgische en Nederlandse aandelen en afgeleide producten via de fusiebeurs Euronext verhandeld. Vroeg in de middag ging daarom de champagne open in hotel Park Plaza, waar veel Franse en Belgen de Amsterdamse beurswereld kwamen feliciteren.

De toestemming van de aandeelhoudersvergadering gisteren was de laatste formele horde op weg naar Euronext. Eerder hadden de aandeelhouders van de Franse en de Belgische beurzen al unaniem ingestemd met de fusie. Voor de AEX vormt nu alleen een claim van de hoeklieden nog een probleem. Door de invoering van het Franse handelssysteem raken zij hun traditionele rol kwijt. Daarvoor willen ze compensatie.

Voorlopig kunnen ze nog even met hun werk doorgaan. Pas eind volgend jaar wordt Euronext operationeel en zullen de beurzen met één handelssysteem gaan werken. De hoekmannen kunnen dan, als ze daarvoor kiezen, de rol van `animateur' vervullen. Zo'n `animateur' moet net als de hoekman de verhandelbaarheid van een aandeel garanderen, maar hij heeft minder voorrechten.

Met de vorming van Euronext komt een einde aan bijna vier eeuwen onafhandelijke Nederlandse beurshandel. De opkomst van de Amsterdamse beurs viel samen met de bloeitijd van de Vereenigde Oost-Indische Compagnie (VOC), in de vroege zeventiende eeuw. De effectenbeurs van Amsterdam is de oudste ter wereld. Het principe van splitsing van eigendom en bedrijfsuitoefening – de basis van het hedendaagse aandeelhouderschap en de handel in effecten – was een uitvinding van de VOC.

In de lange geschiedenis van de beurs vormt de Tweede Wereldoorlog een zwarte bladzijde. Door de Duitse roofbank Lippmann Rosenthal als lid toe te laten heeft de beurs ,,de onteigening van het joodse effectenbezit gefaciliteerd en gelegitimeerd'', oordeelde de Commissie Scholten na de oorlog. In juni van dit jaar kwam de AEX met joodse vertegenwoordigers tot overeenstemming over een vergoeding voor de financiële schade die de joodse gemeenschap tijdens de oorlog heeft geleden.

Op 1 januari 1997 fuseerde de Amsterdamse Effectenbeurs met de EOE-Optiebeurs, en ontstond Amsterdam EXchanges (AEX). De verenigingsvorm waarin beide beurzen tot die tijd hadden geopereerd werd omgezet in die van een naamloze vennootschap.

Möller stond gisteren kort stil bij het bewogen verleden van de beurs, maar vooral blikte hij vooruit op de toekomst van Euronext. Om eventuele twijfelaars onder zijn aandeelhouders over de streep te trekken somde hij de verwachte voordelen van een fusie met de Fransen en de Belgen nog maar eens op. Een grotere verhandelbaarheid van effecten, minder investeringen in computersystemen en een eenvoudiger afhandeling van transacties (clearing en settlement) moeten de handel op den duur goedkoper maken.

De vorming van Euronext staat niet op zichzelf. Möller wees er tijdens de aandeelhoudersvergadering op dat de consolidatie van de Europese beurzen verder zal gaan, ondanks de recentelijk mislukte fusiepoging van de Duitse en Britse beurzen. Er zijn speculaties dat Euronext in de race zou zijn om het Britse beursbedrijf LSE over te nemen. Een aandeel AEX, dat bij uitgifte werd verkocht voor 3.100 gulden, is inmiddels 8.500 euro waard. De afgelopen weken is de koers van een aandeel AEX zelfs meer dan verdubbeld. Dat versterkt de geruchten dat de aandeelhouders van de AEX, voornamelijk banken en commissionairs, de waarde van de aandelen opdrijven om een eventuele aankoop in aandelen te vergemakkelijken.

Möller wilde gisteren niet ingaan op speculaties over overname van de LSE. ,,Daarover doen wij geen uitspraken.'' Maar op de vraag waarom Euronext haar settlement-activiteiten bij Euroclear heeft ondergebracht, antwoordde de bestuursvoorzitter per ongeluk: ,,Omdat onze Engelse partner dat ook heeft gedaan. Zei ik Engels? Ik bedoel natuurlijk Frans.''