Voor eeuwig de tweede in de ruimte

German Titov, de tweede man in de ruimte na Joeri Gagarin, is gisteren op 65-jarige leeftijd in Moskou overleden. Het levenloze lichaam van deze Sovjet-legende werd in zijn sauna aan huis aangetroffen. Het vermoeden is dat hij is gestikt of aan een hartaanval is bezweken; de politie gaat er niet van uit dat er van een misdaad sprake is.

Titov was op 12 april 1961 de reserve-kosmonaut voor de historische lancering van de eerste mens in de ruimte, Joeri Gagarin. Het scheelde een haar of hij was het die de ruimtevaartgeschiedenis zou zijn ingegaan als de nummer 1. Dat de keuze uiteindelijk op Joeri Gagarin is gevallen, zo heeft Titov later onthuld, had te maken met zijn voornaam, German, die niet Russisch genoeg zou klinken in de oren van partijleider Nikita Chroesjtsjov.

Na deze wereldschokkende doorbraak van de Sovjets in de ruimterace (inclusief de onsterfelijk uitspraak van Gagarin ,,De aarde is blauw!'') volgde enkele maanden later een nieuw succes: de ruimtereis in een Vostok-capsule van German Titov, destijds 25 jaar oud, nog voordat de Amerikanen John Glenn in een baan om de aarde wisten te schieten.

De in het Altai-gebergte (bij de grens met Kazachstan) geboren testpiloot Titov werd na terugkeer op aarde overladen met Lenin-orders en andere Sovjet-medailles, zij het dat hij altijd in de schaduw van Gagarin (ook na diens dood in 1968) is gebleven. Na het uiteenvallen van de USSR bleef Titov de communistische beginselen trouw en veroverde hij in 1995 een zetel in de Doema.

De afgelopen jaren ontwikkelde hij zich als een handig zakenman die het kapitalisme althans in de praktijk omarmde: hij was de eigenaar van een kermisattractie in het beroemde Moskouse Gorki-park, waar hij in een afgedankte Buran (de Sovjet-equivalent van de Amerikaanse space-shuttle) voor betalende bezoekers een reis naar de kosmos simuleerde. Titov verkocht ook officieel ogende certificaten die verklaarden dat een bepaalde ster naar jou was vernoemd.

Titov leefde verder van het geld dat hij vroeg voor ,,exclusieve'' interviews en spande zich als Doema-lid in voor het behoud van het Russische ruimtestation Mir. Bij de parlementsverkiezingen van december vorig jaar heeft hij zich niet meer kandidaat gesteld. De laatste jaren verborg hij steeds minder zijn bitterheid over het feit dat niet hij, maar Gagarin als eerste mens in de ruimte herinnerd zal worden. ,,De nachten voor de lancering durfden we allebei in bed niet te woelen, bang als we waren dat de psychologen ons alsnog als ongeschikt zouden afkeuren'', zo verklaarde hij eens.