Silly Putty 50 jaar

Het moet ergens aan het eind van de jaren zestig geweest zijn dat ik er als kind nog mee heb gespeeld: de kneedpasta Silly Putty, een merkwaardig goedje dat in een plastic ei werd verkocht en opvallende eigenschappen bezat. Het leek op rubber, maar je kon het als kauwgum heel lang uitrekken. Trok je er hard aan, dan gedroeg het zich als harde stof. Je kon het goedje makkelijk plat maken, maar niet als je er met een hamer of vlakke hand op sloeg. Rolde je er een balletje van, dan kon het wel meters hoog stuiteren. Je kon er ook plaatjes en teksten uit kranten mee kopiëren en vervormen.

In mijn herinnering was de Silly Putty die in Nederland werd verkocht wit van kleur, maar het goedje moet al vanaf het begin van de jaren vijftig in meer kleuren verkrijgbaar zijn geweest.

Silly Putty is sinds zijn introductie nooit echt van de markt verdwenen, zeker niet in de Verenigde Staten, waar het net als de jojo en de barbiepop populair is gebleven. Fabrikant Binney & Smith heeft er vorig jaar alleen al zes miljoen exemplaren van verkocht, drie keer zoveel als tien jaar geleden. En ook dit jaar zullen wel weer records worden gebroken, aangezien het product in verband met het vijftigjarig bestaan erg veel aandacht heeft gekregen. Eerder dit jaar was het zelfs te zien op een tentoonstelling in het Smithsonian in Washington DC.

Over het ontstaan van Silly Putty bestaan verschillende verhalen. De officiële versie luidt dat een ingenieur van General Electic, James Wright, gedurende de Tweede Wereldoorlog werkte aan een synthetische vervanger voor rubber. Omdat de Japanners landen waren binnengevallen die rubber produceerden, dreigde er een tekort te ontstaan. Wright combineerde boorzuur en siliconenolie, en bij toeval ontdekte hij dat het goedje goed kon stuiteren. Wright patenteerde zijn vinding in december '44. Maar Rob Roy McGregor en Earl Warrick van Corning Glass Works hebben in december '47 een soortgelijk patent toegewezen gekregen. Er is echter niet om gevochten, domweg omdat er geen zinnige toepassing voor kon worden verzonnen. Als vervanging voor rubber voldeed het in elk geval niet.

Dat veranderde toen een werkloze reclametekstschrijver, Peter Hodgson, het tijdens een feestje in handen kreeg. Samen met speelgoedverkoopster Ruth Fallgater besloot hij het spul in een catalogus op te nemen voor 2 dollar per stuk. Er was zoveel vraag naar dat Hodgson, ondanks een forse schuld, besloot een grote hoeveelheid van de kneedpasta te bestellen. Hij bedacht ook de naam Silly Putty. Het product werd officieel in 1950 gelanceerd op een speelgoedbeurs in New York. Hoewel de reacties erg lauw waren, slaagde Hodgson er toch in het aan een aantal grote winkelketens te verkopen. De doorbraak kwam toen een verslaggever van de New Yorker er een stuk over schreef. Er kwamen meer dan een kwart miljoen bestellingen binnen.

Jarenlang werd Silly Putty gemaakt op drie locaties in de wereld, Europa werd voorzien vanuit Frankfurt. In 1968 bereikte de populariteit van Silly Putty zijn hoogtepunt, ook in Nederland. Dat jaar namen de astronauten van de Apollo 8 Silly Putty mee als ontspanning.

Hogdson is er een rijk man door geworden. Toen hij in 1976 op 64-jarige leeftijd overleed, liet hij een vermogen achter van 140 miljoen dollar. Uiteindelijk nam speelgoedfabrikant Binney & Smith de rechten over. Dat bedrijf zou Silly Putty nieuw leven inblazen. Het voegde stoffen toe die onder invloed van lichaamstemperatuur van kleur veranderen. Dit jaar is ter gelegenheid van het vijftigjarig bestaan zelfs een goudkleurige Silly Putty verschenen.

Dat Silly Putty niet alleen door kinderen wordt gebruikt, blijkt uit de vele fanpagina's op Internet. Sommigen dichten er lekken, of verwijderen er pluksel op kleding mee. Een persoon meldt dat hij met Silly Putty vingerafdrukken heeft vergaard op een truck die was opengebroken. De dader zou zijn gepakt. Nog altijd zijn er honderden liefhebbers die graag met de kneedpasta experimenteren. Silly Putty kan bijvoorbeeld goed branden. In de magnetron wordt het goedje erg kleverig, maar kapot gaat het niet. Silly Putty bakken is echter niet aan te raden wegens de enorme rookontwikkeling.