Crisiscentrum van EU voor Joegoslavië

De Europese Unie heeft vanmorgen in Brussel een speciaal crisiscentrum ingericht met het oog op de Joegoslavische presidents-, federale en lokale verkiezingen van aanstaande zondag.

Het centrum met enkele tientallen diplomaten en militairen staat onder leiding van Javier Solana, de hoge functionaris voor het EU-buitenlands- en veiligheidsbeleid.

Het is de bedoeling dat het centrum dag en nacht inlichtingen verzamelt over de gebeurtenissen in de komende tijd in Servië en Montenegro. Bij de EU wordt gerekend met de kans dat de verkiezingen tot spanningen of geweld in Servië en Montenegro leiden. De EU wil voorkomen dat in zo'n geval EU-lidstaten individueel op de gebeurtenissen reageren en streeft ernaar met een stem te spreken.

Het crisiscentrum in het gebouw van de Raad van Ministers van de EU in Brussel verzamelt inlichtingen uit onder andere de EU-hoofdsteden en de Verenigde Staten. Ook via Hongarije, dat bijzonder goed op de hoogte is met de toestand in Servië, hoopt men informatie te krijgen. De EU onderhoudt bovendien nauwe kontakten met de Servische oppositie.

EU-functionarissen zeggen dat ze ,,geen idee hebben hoe de Balkan eruit zal zien na de verkiezingen van zondag''. Het crisiscentrum wordt bemand door medewerkers van het (interim-)comité voor politieke en veiligheidsvraagstukken van de EU. Dit comité met vertegenwoordigers van de EU-lidstaten moet vanaf 2003 de strategische leiding geven bij crisisoperaties van de militaire snelle interventiemacht, waarover de EU dan hoopt te beschikken.

In het crisiscentrum bestaat op grond van de tot nu toe beschikbare informatie de indruk dat de Joegoslavische president Miloševic ,,zenuwachtig'' is over de verkiezingen. Een teken hiervoor zou zijn dat hij persoonlijk naar verkiezingsbijeenkomsten is gekomen en zich voor de verkiezingscampagne niet tot de televisie heeft beperkt. Verondersteld wordt dat Miloševic pas gevaarlijk kan worden als hij in een eventuele tweede ronde van de verkiezingen in een moeilijke positie komt.

Tot de scenario's die in Brussel circuleren behoort het organiseren van onrust door moorden onder Serviërs in Kosovo. Een chaotische situatie zou het argument voor een staatsgreep kunnen worden. Ook rekent de EU met de kans dat er naar aanleiding van de verkiezingen gewelddadigheden tussen pro en contra Miloševic Montenegrijnen uitbreken. Miloševic zou kunnen profiteren van onrust in Montenegro, de kleinere partner van Servië in de Joegoslavische federatie. Een militaire invasie vanuit Servië in Montenegro wordt niet verwacht. De Montenegrijnse premier, Djukanovic, die een pro-westerse koers aanhoudt, heeft van EU-landen geen enkele toezegging van eventuele militaire hulp gekregen.

In het EU-crisiscentrum wordt niet uitgesloten dat tenslotte het Servische leger en de geheime dienst Miloševic laten vallen. De EU-ministers van Buitenlandse Zaken hebben bij kontakten met de Joegoslavische presidentskandidaat van de oppositie, Koštinuca, nadrukkelijk niet gevraagd of hij na een verkiezingsoverwinning wil zorgen voor uitlevering van Miloševic aan het Joegoslavië tribunaal in Den Haag. Zo'n verzoek zou op dit ogenblik ,,onmogelijk'' zijn. Als Miloševic op de een of andere manier na de verkiezingen de macht kwijt raakt, zou hij volgens EU-bronnen de meeste kans maken om in China of Irak een onderkomen te vinden.