Waarom vrouwen zieker zijn

,,Het laatste sociaal-economische probleem van ons land.'' Zo typeerde Hans Hoogervorst, staatssecretaris van Sociale Zaken, de groei van het aantal arbeidsongeschikten eind vorig jaar. Het ging volgens hem om ,,een vrouwenprobleem'', want die toename was volledig op hun conto te schrijven. Waar het aantal mannelijke WAO'ers vorig jaar met duizend daalde, kwamen er 15.000 vrouwelijke WAO'ers bij. De staatssecretaris beloofde een onderzoek.

Er heerste de afgelopen jaren nogal wat verwarring over de oorzaken van die onevenredige toename van vrouwelijke arbeidsongeschikten. ,,Vrouwen die ziek zijn kunnen op minder sympathie van werkgevers rekenen dan mannen'', oordeelde de ene onderzoeker. ,,Vrouwen werken vaker in WAO-gevoelige sectoren'', stelde een ander. Het hoge ziekteverzuim onder vrouwen zou ook zijn terug te voeren op hun geringe carrièremogelijkheden. En vrouwen zouden werk anders waarderen dan mannen – minder vanwege het geld, meer om de contacten.

Ook de RVU-documentaire Er was eens een jonge vrouw kan geen orde scheppen in de chaos. Eerder het tegendeel. Tal van verklaringen passeren – in hoog tempo en zonder toelichting – de revue. ,,Als de sociale functie niet meer klopt, nemen de gezondheidsklachten toe en is het einde oefening'', aldus Gineke Bossema, directeur van een organisatie-bureau. En: ,,Het klinkt clichématig, maar mannen praten hun problemen uit, vrouwen kroppen het op.''

Volgens onderzoekster Anneke van der Giezen heeft `het' ook iets te maken met ,,seksuele intimidatie, discriminatie en het glazen plafond. Maar hoe, hebben wij helaas nog niet onderzocht.'' Eén ding weet zij zeker: vrouwen worden niet arbeidsongeschikt vanwege de dubbele belasting werk-gezin. ,,Uit ons onderzoek blijkt dat er geen verschil is.'' Die conclusie vraagt om een toelichting, maar we haasten ons alweer naar het volgende onderdeel.

De kijker raakt al snel de weg kwijt in deze warrige documentaire. De makers laten achtereenvolgens een studente, campingbeheerder, beleidsmedewerker en parkeercontroleur aan het woord. De meesten lijden onder hun eigen verantwoordelijkheidsgevoel en dadendrang. Maar is dit nu typisch vrouwelijk? En: is dit een voorbode van arbeidsongeschikheid?

Ook Peter van Veen, adjunct-directeur van een gemeentelijke afdeling parkeerbedrijf kan geen antwoord geven op die vraag. Hij constateert dat zijn parkeercontroleurs lijden onder het grote aantal avonddiensten en het wegvallen van een vaste ploegmaat. Het ,,ontwricht sociale levens'' aldus Van Veen. Maar ook hier: lijden alleen vrouwen daaronder?

De makers van Er was eens een jonge vrouw proberen de verhalen in een historisch perspectief te plaatsen. We zien beelden van Dolle Mina's, evenwichtskunstenaars en meisjes met hoepels. Alles wijst erop dat `het' niet uit de lucht komt vallen. ,,Het gaat over macht'', roept feministe Madelien Krips. ,,Vrouwen moeten een inhaalslag maken.''

De commentator, Aldith Hunkar, houdt het liever simpel: ,,Er kwam een boze fee, door niemand uitgenodigd. Zij sprak een vloek uit over de werkende vrouw. Daardoor heeft zij nu een drie keer grotere kans om arbeidsongeschikt te raken dan de man.''

Er was eens een jonge vrouw, Ned.3, 20.25-21.20u.