`In Egypte zijn we inderdaad een beetje laat'

Als eerste fundamentalistische politica is Gihan Halafawi kandidaat in de Egyptische parlementsverkiezingen. ,,De tradities veranderen.''

Het is een armoedige flat waarin Gihan Halafawi en haar man Ibrahim Zafaraani hun zes kinderen opvoedden, en vanwaaruit ze nu Egyptische vrouwengeschiedenis schrijven. Niet dat Zafaraani geen goede baan heeft. Hij is secretaris-generaal van de artsenvakbond, en daarmee in een uitstekende positie om steekpenningen binnen te halen. Maar Zafaraani en zijn vrouw zijn ook prominent lid van de verboden maar actieve Moslimbroeders. Dit is een ruim 70 jaar oude fundamentalistische beweging met vertakkingen over de hele islamitische wereld die probeert haar conservatieve interpretatie van de islam in de samenleving ingang te doen vinden, naar eigen zeggen met een diepe afschuw voor geweld. Een van de belangrijkste punten van de `broeders' is onomkoopbaarheid.

Inmiddels zijn de kinderen het huis uit, en heeft Halafawi een unieke stap gezet. Als eerste vrouw in de geschiedenis van Egypte wil ze namens de Moslimbroeders een zetel veroveren bij de parlementsverkiezingen, volgende maand. Officieel is ze een `onafhankelijke kandidaat', maar iedereen weet beter. Momenteel worden negen van de 458 parlementszetels bezet door vrouwen, geen van hen fundamentaliste. Halafawi is 48 jaar oud, gesluierd en draagt geen make-up. Ze spreekt foutloos het moeilijke klassiek Arabisch, vrucht van haar opleiding bedrijfskunde aan de Universiteit van Alexandrië en islamitische studies aan de gerenommeerde, conservatieve Universiteit van Azhar in Kairo.

Dat een vrouw een fundamentalistisch programma uitdraagt, wekt in sommige kringen verbazing. De indruk is dat u werkt aan uw eigen onderdrukking.

,,Dat misverstand hoor je vaker bij westerlingen. De eerste moslim was een vrouw, Khadidja, de eerste vrouw van de profeet Mohammed, Vrede zij met Hem. Vrouwen hebben vanaf het begin van de islam een belangrijke rol gespeeld in de maatschappij. Overigens moesten ze daarbij wel één ding in de gaten houden: gehoorzaamheid aan hun man. Dat staat voorop. Maar als je kijkt naar Pakistan, India, Turkije, dat zijn allemaal islamitische landen waar vrouwen hoge politieke functies bekleden of hebben bekleed.''

Maar niet in Egypte of de meeste andere Arabische landen.

,,We zijn inderdaad een beetje laat. Dit komt door de eeuwenlange kolonisatie en door onze Oosterse tradities. Die maken de integratie van vrouwen in de samenleving moeilijker. Oosterse mannen, moslims èn christenen, hebben er moeite mee iets aan te nemen van een vrouw. Maar die tradities zijn langzaam aan het veranderen. Mijn kandidatuur onderstreept dat.''

Hoe reageren mensen wanneer u op campagne gaat?

,,Heel verschillend. Sommigen zijn direct geïnteresseerd en moedigen me aan. De Moslimbroeders zijn heel geliefd en gerespecteerd, heel anders anders dan de Jihad, de Gama'a Islamiya en andere gewelddadige groepen. De Moslimbroeders zijn hoog opgeleid, artsen, ingenieurs, intellectuelen. Maar ik ontmoet ook veel mannen die roepen dat vrouwen niet in het parlement horen. Voor die mannen hebben wij een boekje gedrukt met fatwa's [decreten] van bekende sjeiks en islamitische geleerden, waaruit het tegendeel duidelijk wordt. Er is veel onwetendheid in Egypte.

Vindt u dat alle politieke posities open moeten staan voor vrouwen?

,,Nergens in onze grondwet staat dat de president een man moet zijn. Maar Egypte is een ontwikkelingsland. Wij zitten in een overgangsfase en kampen met allerlei buitenlandse dreigingen. Daarom denk ik dat we op dit moment beter af zijn met een man. Maar als we eenmaal ontwikkeld zijn en in vrede leven met onze buurlanden, dan zijn vrouwen misschien juist beter geschikt om het land te leiden.''

U zegt dat vrouwen gelijk zijn aan mannen, maar dat mannen sommige dingen beter kunnen.

,,Mannen en vrouwen zijn gelijk, maar niet hetzelfde. Allah heeft ons verschillende kwaliteiten gegeven. Mannen kunnen beter abstract denken, grote lijnen uitzetten. Vrouwen hebben meer oog voor details, menselijke verhoudingen. Vrouwen zijn daarmee bij uitstek geschikt om voor een gezin te zorgen, terwijl mannen bijvoorbeeld geknipt zijn voor het leger.''

Egyptische parlementariërs staan bekend als macho's. Hoe moet dat straks met die 400 kerels?

,,Zoiets heb je zelf in de hand. Ik zorg ervoor dat er altijd een lege stoel is tussen mij en een vreemde man. Ik draag natuurlijk mijn sluier en geen make-up of doorschijnende kleding. Ik ga niet flirten en geef mannen geen hand, zoals ik ook jou geen hand heb gegeven.''

Wat verandert er als de Moslimbroeders het voor het zeggen zouden krijgen?

,,Wij zijn niet uit op macht maar willen alleen onze samenleving vromer maken. Wij zijn meer een lobbygroep.''

Zoals de milieubeweging?

,,Min of meer. De Moslimbroeders pleiten slechts voor toepassing van de grondwet. Die stelt dat alle wetten gebaseerd moeten zijn op de shari'a, oftewel islamitische wet. Dat is het enige dat wij vragen.''

Wat betekent dat concreet, bijvoorbeeld voor andere religies?

,,Mohammed, Vrede zij met Hem, zei al: `Ik heb mijn religie en jij de jouwe'. Dat is dus geen probleem. Maar sommige dingen die tegen onze tradities ingaan, zouden we tegenhouden. Ongebreidelde abortus bijvoorbeeld, zedenverwildering of het trouwen van shewez [letterlijk: abnormalen, hier homoseksuelen, JL] Dat is volstrekt onacceptabel.''

De Egyptische overheid vervolgt de Moslimbroeders genadeloos. Uw man zat drie jaar vast, honderden anderen zitten nu in de gevangenis. Bovendien vielen door intimidatie bij de laatste parlementsverkiezingen zeker 70 doden. Bent U bang?

,,Bang? Het hoort bij onze roeping. We dragen ons programma uit, of de regering dat nu leuk vindt of niet. We blijven strijden voor meer democratie, vrijheid van meningsuiting, een einde aan de noodtoestand. Als God het wil zal dat lukken.''

Maar alsof de duivel ermee speelde, werd een dag na dit vraaggesprek de hele campagne-staf van Halafaawi opgepakt. Zelf is ze nog ongemoeid gelaten.