`Wij gaan vissen. Wat denkt ze wel?'

Het is IJsselmeervissers deze week verboden te vissen. Tegen zestien vissers die gisteren en vanochtend het verbod overtraden is inmiddels proces-verbaal opgemaakt.Mafiapraktijken, vinden de vissers.

Op de oude vissersschuit VD65, in de kleine vissershaven van Volendam, mort een tiental vissers. Enkelen van hen zijn net verbaliseerd door de politie te water, omdat zij ondanks het vangstverbod op het IJsselmeer toch zijn gaan vissen.

Ze hebben geen goed woord over voor staatssecretaris Faber (Visserij), die afgelopen weekeinde tot grote verbazing van de vissers het IJsselmeer sloot voor visvangst. De vissers betitelen besluit en sancties als `mafiapraktijken', maar laten zich niet uit het veld slaan. ,,Wij gaan gewoon vissen. Kom op zeg, wat denkt ze wel?''

Aanleiding voor de ingreep van de overheid is de te grote vangstcapaciteit van de IJsselmeervloot. In 1996 spraken vissers en overheid af dat de capaciteit zou worden gehalveerd in vier jaar tijd.

Dat zou overbevissing – vooral op paling – moeten tegengaan en toename van de glasaalintrek bevorderen. Maar de inkrimping van de vloot stokte op 46 procent. Een week niet vissen, zo bedacht staatssecretaris Faber, zou het beoogde effect toch kunnen bewerkstelligen.

Dat die 50 procent moet worden behaald staat ook voor de vissers buiten kijf. Maar het is de manier waarop, die wringt. ,,Pas vrijdag kwam een brief van het ministerie binnen'', klaagt Grietje Schilder (54), de `moeder' der Volendammer vissers. ,,Het is dan toch onmogelijk om in een paar dagen tijd alle netten het water uit te halen? En denk eens aan Urk. Daar is zondag nog altijd de dag des Heren. Dan wordt daar niet eens gewerkt. Het kan gewoon niet. Die Faber heeft totaal geen idee waar ze het over heeft.''

Het huis van Schilder, wier zwager, man en drie zonen dagelijks met twee vissersschuiten het IJsselmeer bevaren, vormt het crisiscentrum van de visserlieden. Naast het portret van grootvader Schilder, ook visser, hangt een kruisje aan de wand. Met een scanner houdt ze nauwlettend de verrichtingen van de Algemene Inspectiedienst (AID) in de gaten. De dienst doet dat omgekeerd ook.

Nu de middag zijn eind nadert, kan de vissersvrouw de balans opmaken. ,,Eerst pakte de AID de Enkhuizen 4. Dat zijn toch die jongens van Schuitemaker?'', vraagt ze met een sterk Volendams accent aan Jan Smit (31), lokaal bestuurder van de Producentenorganisatie van de Nederlandse Vissersbond. Vervolgens was de Enkhuizen 10 aan de beurt. Ook van deze boot kent ze de eigenaar. ,,Het is een klein wereldje, hoor.''

Ook de jonge Jan Smit, met een gouden ringetje in zijn linkeroor, kent dat wereldje door en door. Aan boord van de VD65 blijkt zijn gezag. Als hij spreekt, vallen de andere gesprekken stil. Hij is niet voor niets van de bond.

Al vroeg in de ochtend werd Smit gebeld door zijn collega's. Wel of niet uitvaren? ,,Nou, ik heb ze verteld gewoon uit te varen. Ik doe dat zelf ook, je moet solidair blijven. Ja, zo loop je inderdaad het risico op een boete van 25.000 gulden. Maar de bond staat volledig achter ons. Ze hebben tegen ons gezegd dat, als de zaak voor de rechter komt, wíj winnen.''

Ondertussen winden de oude vissers aan boord van de Volendam 65 zich steeds meer op over de `bedreigingen' door het ministerie. Vooral Gerrit Schilder (57), echtgenoot van Grietje, wordt almaar kwader. ,,Nee, ik ben niet teleurgesteld. Daar is inmiddels te veel voor gebeurd.'' Zijn ogen, diep tussen de centimeterdiepe groeven in zijn bebaarde en gebronsde gezicht, schieten vuur. Het is niet de eerste keer dat hij en zijn collega's het mes op keel wordt gezet, zegt hij. ,,Toen ik begon met vissen, 43 jaar geleden, voeren nog zo'n zevenhonderd vissersschepen op het IJsselmeer. Nu zijn dat er net zestig.''

Dat de visstand bescherming behoeft, natuurlijk. Maar milieu-organisaties als ,,Greenpeace of wat voor peace dan ook'' krijgen volgens Jan Smit wel erg makkelijk hun zin. En de vissers werken toch mee? De afgesproken sanering is op een haar na gehaald. Met wat meer tijd zou die 50 procent best gehaald zijn. De huidige harde maatregel is niet nodig en bewijst de `Haagse stupiditeit'.

Wat nu gebeurt is onrechtvaardig, vindt Gerrit Schilder. ,,Ze zeggen wel dat het vrijwillig is, maar als we niet luisteren, verliezen we onze vergunning en krijg je een enorme boete. Dat zijn pure dreigementen. Intimidatie. Mafia dus.''