Rapport Defensie: racisme verdeelt leger Zuid-Afrika

Het Zuid-Afrikaanse leger wordt verlamd door racisme, een nijpend tekort aan middelen en een lage moraal. Dat blijkt uit een rapport van het ministerie van Defensie dat gisteren werd gepubliceerd.

Aanleiding voor het interne onderzoek was de schietpartij in Bloemfontein, vorig jaar waarbij een zwarte militair acht blanke collega's doodschoot. De soldaat, die zelf ook om het leven kwam, zou tot zijn daad zijn gekomen na lange tijd te zijn gediscrimineerd.

Na het bloedbad deed zich nog een aantal incidenten op kleinere schaal voor. Zwarte militairen zorgden voor een lawine van klachten over hun behandeling door blanke collega's. Daarop besloot het ministerie van Defensie om onderzoek naar de raciale verhoudingen binnen de strijdkrachten te doen.

,,Racisme manifesteert zich op velerlei wijze in het leger'', stelt het rapport dat gisteren in het parlement in Kaapstad werd gepresenteerd. Het document noemt talloze voorbeelden van intimidatie en discriminatie van zwarte soldaten door blanke officieren. Zwarte militairen moeten veelvuldig voor de krijgsraad verschijnen, die wordt voorgezeten door blanke militaire rechters. Zwarte militairen worden gepasseerd bij promoties, hebben slechtere behuizing en lager lonen.

De tegenwoordige krijgsmacht is een samenvoeging van de vroegere blanke `weermag' en de twee overwegend zwarte guerrillabewegingen Umkontho we Sizwe en APLA. Hoewel het opperbevel, de minister van Defensie en andere hoge verantwoordelijken, nu vrijwel allemaal zwart zijn, trekken blanke militairen van het middenkader in veel gevallen nog aan de touwtjes. ,,Onze militaire cultuur bevindt zich in een crisis, omdat we niet genoeg oefeningen kunnen doen om het gewenste concept van een verenigd leger te verwezenlijken'', zei opperbevelhebber Siphiwe Nyanda gisteren bij de presentatie van het rapport. ,,In plaats daarvan constateren we een toenemende verwijdering tussen de verschillende groepen.'' Op operationeel niveau, zo constateert de militaire leiding, zijn het nog steeds de blanken die de dienst uitmaken. Nyanda zei dat hij geen moeite had met blanke militairen als zodanig, maar dat veel van hen de racistische bagage van het apartheidsregime nooit hebben afgelegd.

Het vrijwilligersleger heeft ook grote problemen met het werven van nieuw personeel. De dienstplicht (voor blanke mannen) werd begin jaren negentig afgeschaft en het aantal militairen drastisch teruggebracht. Maar nu het leger de gewenste omvang heeft, van minder dan 100.000 militairen, constateert Defensie dat er niet genoeg jongeren binnenstromen. ,,Het leger wordt te oud'', zei gisteren de verantwoordelijke minister, Mosiuoa Lekota. De bewindsman overweegt daarom de dienstplicht opnieuw in te voeren. Het regerende ANC is voorstander van herinvoering. De oppositionele Democratische Alliantie voelt daar weinig voor.