Stapelen is duur

Geert en Carla zien het huis van hun dromen. Omdat ze zelf onvoldoende geld hebben om het te kopen nemen ze een hypotheek. `Wij bieden u de `life cycle'-hypotheek met alles d'r op en d'r aan', stelt de adviseur, `en erg voordelig!' Maar voor wie is het zo voordelig?

Wie een computer gaat kopen verdiept zich in allerlei technische zaken. Geheugencapaciteit, processorsnelheid, enzovoort. Bij het inkopen van financiële producten wordt minder kritisch gekeken. Wie dat toch eens doet ontdekt vaak dat er allerlei producten bijeen zijn gebracht.

Zo zou de `life cycle'-hypotheek van Geert en Carla er wel eens als volgt uit kunnen zien.

Een lening. Daarvoor moeten ze rente betalen (en de kosten voor de geldlening)

Een kapitaalverzekering. Als Geert of Carla binnen dertig jaar overlijdt wordt met de uitkering de hypotheekschuld afgelost. Wanneer Geert en Carla over dertig jaar echter leven moet met de uitkering ongeveer de helft van de hypotheekschuld afgelost kunnen worden. Hiervoor betalen ze premie (en de kosten van de verzekeraar en de adviseur). De verzekeraar zal hun geld gaan beleggen. Ze hebben dus als het ware ook een:

beleggingsportefeuille. De vermogensbeheerder doet zijn werk ook niet voor niets. Om er over dertig jaar zo zeker mogelijk van te zijn dat er voldoende is om de helft van de lening af te lossen wordt een bepaalde `rendementszekerheid' gezocht door middel van

optiecontracten. Daarmee zijn premies gemoeid; en kosten. Als Geert of Carla arbeidsongeschikt zou worden, is geregeld dat de premie voor de kapitaalverzekering niet meer betaald hoeft te worden en dus is er:

dekking voor premievrijstelling bij arbeidsongeschiktheid (premie en kosten). Maar bij arbeidsongeschiktheid moet ook nog de rente voor de lening betaald worden. Die wordt verzekerd door middel van een:

arbeidsongeschiktheidsverzekering (premie en kosten). Omdat over dertig jaar maar de helft van de hypotheekschuld zal worden afgelost is er ook nog een:

lijfrenteverzekering (premie en kosten), zodat Geert en Carla tijdens hun oude dag met de lijfrente-uitkeringen de hypotheekrente kunnen blijven betalen.

De opzet van een dergelijke constructie lijkt mooi. Aan veel risicosituaties, die zich in het leven voor kunnen doen, is gedacht. (Behalve werkloos worden, maar dat risico is ook niet of anders tegen een relatief hoge premie te verzekeren.)

Dergelijke gestapelde constructies bieden echter zelden maatwerk. Geert en Carla hadden eigenlijk alleen geld nodig om hun huis te kunnen kopen. Dan moet er bedacht worden dat de geldgever daarvoor een vergoeding (rente) vraagt en zijn geld ooit eens terug wil hebben. De kapitaalverzekering kan voor die aflossing zorgen, maar dan moet er in het leven van Geert en Carla ook weinig gebeuren. Ze moeten bijvoorbeeld niet over een paar jaar naar het buitenland willen of moeten, want dan zit er in de verzekering nog nauwelijks waarde. Ook bij echtscheiding ontstaan de nodige verdeelproblemen. En de fiscus houdt de boel ook in de gaten, want van de fiscale faciliteiten (onbelaste uitkeringen) kan alleen gebruik worden gemaakt als er aan strenge voorwaarden wordt voldaan; zeker als de nieuwe wet op de Inkomstenbelasting per 2001 wordt ingevoerd. En eigenlijk is het raar, dat iemand die de zekerheid van een uitkering zoekt via een kapitaalverzekering vervolgens weer risico's gaat ne! men door de verzekeraar zijn of haar geld te laten beleggen. Want bij dit soort verzekeringen garandeert de verzekeraar slechts dat u de tegenwaarde van een hoeveelheid beleggingseenheden (ook wel units genoemd) zult ontvangen. En een miljoen beleggingseenheden tegen een waarde van nul gulden is dus niets.

Maatwerk is toch meestal duurder dan confectie? Dat is zo. Maar wie op zoek is naar een colbert en bij de confectiezaak verplicht is om er ook een broek en vest bij te nemen kan bij maatwerk toch wel eens goedkoper uit zijn. Zo ook bij financiële producten. Als de arbeidsongeschiktheidsvoorziening en/of pensioenregeling bij bijvoorbeeld een werkgever goed geregeld is hoeft dat niet zelf verzekerd te worden. En als dat nog niet zo is bij het sluiten van een hypotheek zou het best wel eens zo kunnen worden in de loop van de dertig jaar waarvoor meestal een hypothecaire lening wordt aangegaan. Zo zou het ook kunnen gebeuren dat er opeens door het winnen van een loterij of het krijgen van een erfenis voldoende geld is om een schuld af te lossen. Maar bij onze voorbeeldhypotheek zou daardoor een heel kaartenhuis in elkaar kunnen storten.

Bij de inkoop van financiële producten zullen de volgende aspecten aan de orde moeten komen,

Geld lenen kost geld; de rente. Leen alleen geld als dat rendement oplevert. Dat kan zijn een `gevoelsrendement': u kunt nu genieten van iets wat anders niet had gekund omdat u daarvoor niet voldoende pecunia zou hebben gehad. Het kan ook `materieel rendement' zijn. Als u (weer) geld heeft om daarmee uw schuld af te lossen kunt u zich afvragen of – als u het geld op een andere manier weg zet – u daarover meer rendement maakt dan u aan rente voor de schuld moet vergoeden. Zo niet: los dan snel (een deel) van de schuld af (Let wel op een eventuele boeteregeling).

Belastingvoordelen moeten in de beschouwing worden meegenomen, maar mogen nooit hét motief zijn om in een financiële constructie te stappen. Bedenk ook: de fiscus geeft, maar in bepaalde gevallen neemt hij ook.

Verzekeren is alleen nodig als er werkelijk een risico wordt gelopen.

Heeft u geld over bepaal dan of u dat op de korte of de langere termijn nodig denkt te hebben. Dat maakt verschil voor de beslissing om het geld op een spaarrekening te zetten danwel meer risico te kunnen nemen in beleggingen. Denk daarbij ook aan uw nachtrust. Liever lekker slapen met een vergoeding op een spaarrekening die zeker is dan bij allerlei beursfluctuaties 's morgens vermoeid wakker worden door nachtmerries over grafieken met dalende lijnen.