Radiohead gewaagd intiem

De opmerkelijkste eigenschap van Radiohead is dat de popgroep avantgardistische elementen kan verkopen aan een groot publiek. In dat opzicht zijn Thom Yorke en zijn mannen waardige opvolgers van David Bowie en Talking Heads.

Omdat Radiohead de sfeervolle, bijna abstracte muziek van OK Computer en van de nog niet verschenen cd Kid A te breekbaar vindt voor het sporthallen- en stadioncircuit, speelt de band in een circustent. Die staat in Nijmegen temidden van een tentendorp, dat veel weg heeft van een kleinschalige uitgave van het Lowlands Festival. In die tent, creatief intiem, slim ingericht en sfeervol uitgelicht, passen nog altijd zo'n 10.000 bezoekers per keer, mensen die in overgrote meerderheid nog geen noot van Kid A gehoord hebben. Zij zullen bovendien weinig affiniteit hebben met de huidige invloeden van de band: experimentele techno en dito elektrische jazz.

Dat de nummers van het even gewaagde als fraaie Kid A toch een warm, luidkeels onthaal vonden, zegt al iets over de onontkoombare klasse van Radiohead. Al nam de band op het podium iets minder risico dan tijdens de veeleisende, anderhalf jaar durende cd-opname. Laat de band op de plaat gitaren en drums nogal eens onaangeroerd, gisteravond was het een zeldzaamheid als Yorke zijn gitaar verruilde voor een plek achter de piano. De ooit zo karakteristieke, driestemmige gitaarclimaxen namen tussen de meer intieme momenten nog altijd een belangrijke plek in.

Vooral gitarist Jon Greenwood wist frequent de weg naar de batterij elektronica te vinden. Hij legde een opmerkelijke voorkeur aan de dag voor schrille, zwevende en ontregelende geluiden, wellicht een gevolg van zijn bemoeienissen met het antieke elektronische instrument ondes martenot. Een van de meest opvallende nieuwe nummers was `Idiopheuue': een springerig, elektronisch ritme dat geleend leek te zijn van de zwaar experimentele technogroep Autechre, afgemaakt met dramatische gitaren en een zanglijn om bij te smelten.

Niet alleen muzikaal gesproken is de sterrenstatus van Radiohead op zijn zachtst gezegd onverwacht. Vooral Thom Yorke is met zijn vogelkoppie, zijn wat slonzige uitstraling, en zijn schopperige motoriek een onwaarschijnlijke podiumpersoonlijkheid.

Knap van het nieuwe Radiohead is dat Yorke zijn onzekerheden en obsessies niet langer op een eenduidige manier verwerkt, zoals ten tijde van de onverbloemd autobiografische hit 'Creep'. Tegenwoordig sublimeert hij een en ander in een bijzonder soort abstractie, die toch snaren raakt bij een breed publiek. Radiohead heeft bovendien gevoel voor humor. Waarom zou zo'n milieubewuste groep anders de tent, waarin prijzige T-shirts worden verkocht, voorzien hebben van een enorm bord met de letters W.A.S.T.E.?

Concert: Radiohead. Gehoord: 15/9, Goffertpark, Nijmegen. Herhaling vanavond.