`Nederland is in wezen een zeer christelijk land'

De Nederlandse ambassadeur bij de Heilige Stoel gaat met pensioen. ,,Ik moet u eerlijk zeggen dat men in het Vaticaan weinig aan Nederland denkt.''

Vier jaar lang heeft ambassadeur G.N. Westerouen van Meeteren geprobeerd het uit te leggen als er in het Vaticaan weer eens boos werd gereageerd op euthanasiewetten en homohuwelijken: ,,Onze culturele wortels maken van Nederland in wezen een zeer christelijk land.''

Vandaag zet hij een streep onder vier jaar Rome. Of hij de kardinalen van de curie heeft overtuigd, weet hij niet. Maar in ieder geval heeft hij kunnen uitleggen waarom en hoe, en gezien de misverstanden in het verleden is dat een belangrijke stap vooruit.

,,Nederland heeft een enorm idealisme'', zegt hij in zijn werkkamer op de ambassade. ,,Dat komt nu alleen op een andere wijze naar voren dan bijvoorbeeld in 1946. Toen waren we met Ierland in absolute en relatieve cijfers het land dat de meeste zendelingen en missionarissen naar buiten zond. Nu zijn we een van de landen die het grootste percentage van zijn bruto nationaal product aan ontwikkelingshulp geeft. Dat is een heel tastbaar idealisme. Het is alleen niet zo kerkelijk meer.''

Terugkijkend op zijn tijd in Rome denkt Westerouen van Meeteren, die over een paar maanden met pensioen gaat, dat er binnen het Vaticaan meer begrip is gekomen – wat nog iets anders is dan instemming. Een sleutelmoment was het bezoek dat de ministers Van Mierlo (Buitenlandse Zaken) en Borst (Volksgezondheid) in 1997 aan Rome hebben gebracht.

,,We hebben toen gezegd: de twee partijen gaan uit van een verschillend standpunt. Het Vaticaan gaat uit van een ethisch absolutum: gij zult niet doden, gij zult niet dit doen, gij zult niet dat doen. De Nederlandse regering wordt geconfronteerd met bepaalde verschijnselen – de zonde als u het wilt, vanuit de kerk gezien – en moet daar zijn verantwoordelijkheid voor nemen, als multiculturele regering van een multicultureel land.''

Is het denken over Nederland veranderd, binnen het Vaticaan? ,,Ik moet u eerlijk zeggen dat men niet zoveel aan Nederland denkt'', antwoordt de scheidende ambassadeur, die van hervormde huize is. ,,De Nederlandse katholieken vormen 0,5 procent van het katholicisme in de hele wereld. Als me vanuit Den Haag naar reacties werd gevraagd op bepaalde dingen die in Nederland zijn gebeurd en die veel aandacht trokken, heb ik in mijn rapport wel eens moeten melden: het is mijn plicht u te schrijven dat deze ontwikkeling in het Vaticaan helemaal niet opgevallen is.''

Nederland heeft een paar keer besloten de ambassade bij de Heilige Stoel op te heffen. Dat was volgens Westerouen van Meeteren vooral ingegeven door binnenlandse politieke strijd. ,,Het Vaticaan blijft een belangrijk centrum van macht. Als je het zuiver staatkundig gaat zien, is het Vaticaan een staat van 44 hectare met ik geloof 280 burgers, waar dan nog 180 man van de Zwitserse Garde in zitten. Dat is natuurlijk niks. Aan de andere kant zijn er in de hele wereld een miljard en vijftig miljoen katholieken volgens de laatste telling. Dat geeft de reacties van Rome en de opvattingen hier een enorm bereik. Daarbij komt de enorme dimensie die Johannes Paulus II heeft gegeven aan de public relations. Hier zijn soms weken dat er twee of drie regeringsleiders of staatshoofden op bezoek zijn.''

Westerouen van Meeteren was eerder ambassadeur in Ivoorkust, Colombia en Syrië. ,,Een verschil met andere posten is de mensen die je spreekt. Natuurlijk zijn het beroepsideologen, maar aan de andere kant: hoog opgeleid, zeer gemotiveerd. Een oud-directeur van de Koninklijke Shell heeft het management van deze grote oliemaatschappij vergeleken met dat van het Vaticaan. Dat heeft veel met elkaar gemeen: de enorme decentralisatie bijvoorbeeld. Maar deze organisatie beschikt over mensen die bereid zijn zeven dagen per week te werken, 24 uur per dag, en die hun leven volledig daarvoor ingezet hebben. Daar kan geen bedrijf tegenop.''