JOMANDA 5

Piet Borst meent dat Jomanda niet meer bewerkstelligt dan een door massa-hysterie aangedikt placebo-effect (W&O, 26 augustus). Ik vermoed dat Borst vanuit zijn wetenschappelijke optiek naar de geneeskunde kijkt, terwijl Jomanda veeleer heelt via de magie of de trucs van de geneeskunst. Je kunt het met Borst betreuren of niet, maar er is een groot publiek dat oprecht baat heeft bij genees-kunstenmakers. Genezen is ook `beter maken', en het is buiten kijf dat Jomanda velen onder haar schare zich beter laat voelen.

Er zijn nog drie aspecten die boven de `massa-hysterische placebo' uitstijgen. Ten eerste kàn als positief effect van het zich `beter' voelen het immuunsysteem versterkt reageren, aldus dr. G.J. Calis in NRC Handelsblad van 2-11-94 over de magische dialoog tussen klant en paragnost. Voorts wees dr. Lewis Thomas, evenals Borst een beroemd kankeronderzoeker, er in `The Medusa and the snail' op dat er onderbewuste biochemische factoren bestaan, die `getriggerd' kunnen worden (bijvoorbeeld door hypnose) onder andere om door virussen veroorzaakte weefselgroei af te stoten. Ten slotte verhaalt het Nieuwe Testament over miraculeuze genezingen, die zeer waarschijnlijk door massahypnose (niet massahysterie), opgewekt door een autoritaire, charismatische persoonlijkheid als Jezus, zijn bewerkstelligd. Er zijn hysterische aandoeningen, zich uitend als lichamelijke ziekte, die kunnen genezen als het onderliggende emotionele probleem wordt aangepakt. Jezus kon dat, en Jomanda ka! n dat kennelijk ook, door daarvoor ontvankelijke mensen te benaderen.

Zolang de grofstoffelijke, serieuze dokters hun technologische kunde voor sommigen te hinderlijk laten prevaleren boven de kunst(jes), zal er een bloeiende markt blijven voor de Jomanda's van deze wereld.