Gouden sluiproutes

In de bundel Gebeden voor elk gezin staat dit. `De arbeid is een plicht die ons door God is opgelegd. Daarin ligt iets dat de mens zwaar valt als gevolg van de zonde. Maar ook geldt: arbeid adelt, want het werk kan ons geestelijk verrijken.' Om die verrijking lijkt ons werken te moeten draaien.

Een filosoof verwoordt het zo: `Ik vind werken niet leuk. Dat doet niemand. Het gaat mij om wat je er in leert: je leert jezelf kennen.' En een pakkend Zen-gezegde luidt: `Als iets na twee minuten verveelt, probeer het dan vier minuten. Als het dan nog verveelt, ga dan acht minuten, zestien minuten of nog langer door. Uiteindelijk ontdek je dat het werk niet vervelend is, maar juist interessant.' Hoewel?

Nederlanders onttrekken zich steeds openlijker aan de goddelijke plicht tot werken en ruilen de geestelijke verrijking in voor de centen. Hoe eerder je kan stoppen met werken, hoe beter. Lees en huiver.

In een advertentie van de bemiddelaarsketen De Hypotheker komen Frank en Ciska aan het woord, een tevreden echtpaar dat net een alles-in-een-hypotheek heeft afgesloten.

Frank: `Onze hypotheek is eigenlijk gewoon bij het oude gebleven.' Ciska: `Netto is het even duur als vroeger, maar daarnaast hebben we een betere verzekeringspolis kunnen afsluiten.' Frank: `Het is zware kost, maar bij De Hypotheker weten ze het wel begrijpelijk te maken. Als ik wil, zou ik me zo arbeidsongeschikt kunnen laten verklaren en de rest van mijn leven in een luie stoel voor de tv kunnen doorbrengen. Het is allemaal volledig afgedekt.'

Deze keten heeft het `Keurmerk Hypotheek Bemiddeling', meldt de advertentie. Ja, ja. Ze weten in ieder geval hoe je mensen een arbeidsongeschiktheidspolis moet aansmeren. Zo gesteld lijkt de WAO geen noodvoorziening meer, maar een moeiteloos te verzilveren recht. Een optie die je op ieder gewenst moment kan uitoefenen. Een gouden sluiproute dus. Geen wonder dat er bijna een miljoen werkenden ziek thuis zit.

De personeelsoptie lijkt ook zo'n populaire sluiproute. Het kenmerk van een optie op bijvoorbeeld aandelen (van het bedrijf waar je werkt) is dat je met weinig geld (zeg 5 procent van de koerswaarde), veel kan verdienen. Altijd? Nee. Alleen wanneer de koers stijgt binnen de looptijd van de optie en je die optie kan uitoefenen.

Dat heet een call-optie. Ook wel koopoptie: je koopt aandelen tegen een lagere prijs (de uitoefenprijs) dan de beurskoers en verkoopt deze direct op de beurs, met winst.

Helaas verdwijnt vaak in de discussies dat voorbehoud van stijgende koersen. Daardoor lijken personeelsopties - weinig aas, grote vis - een loterij zonder nieten. Dat komt mede omdat wij met z'n allen vol jaloezie de optiesuccessen van bedrijfsleiders volgen. Die danken hun voorspoed van miljoenen guldens aan de stijgende koersen van de afgelopen jaren (niet alle bedrijven!) en hun hoge positie, waardoor ze zelf de spelregels bepalen.

Zo incasseerde een Aegon-bestuurslid onlangs een optiewinst van 16 miljoen gulden. Zo'n man komt niet meer aan werken toe, waardoor die opties hun doel (prikkelen tot meer prestaties) missen. Wie denkt er nog aan het Onderlinge Levensverzekeringsgenootschap de Olveh van 1879, de O van Aegon, dat premies van een dubbeltje huis-aan-huis incasseerde? In de financiële bananenrepubliek Nederland kan en mag alles, als je het maar gewoon doet en net doet of anderen gek zijn wanneer ze afkeurend reageren.

Voor topmensen vormen de (call)opties dus een gouden sluiproute, maar voor het voetvolk lang niet altijd. Vreemd genoeg maakt de FNV zich er toch sterk voor, terwijl er betere fiscaal vriendelijke beleggingsalternatieven voor iedereen bestaan. (Komen binnenkort aan de orde, A.H.). Neem de personeelsopties KNP als voorbeeld van oppeppers die (nu) niet floreren.

Het aandeel bereikte 6 maart dit jaar een top van 75,62 euro, na een dal van 20,03 euro op 4 oktober vorig jaar. Nu doet de koers circa 30 euro. De werknemers/optiehouders met opties zagen de bomen tot in de hemel groeien (75,62 euro) en daarna wegkwijnen. Eerst een stimulans en daarna een koude douche.

In een eerdere rubriek is er op gewezen dat je dan ter bescherming van je calls (onder meer KPN en Philips) meerjarige put-opties op de aandelen van je bedrijf moet kopen, rechtstreeks op de beurs. Die worden meer waard als de koers daalt. Zo makkelijk zijn personeelsopties niet, als je het goed wil doen.

Een werkgever die het goede voor heeft met zijn personeel, moet daarom op een passend moment put-opties uitgeven. Pas dan bieden die een gouden sluiproute.