Gloom

Vanuit zijn woonkamer in de Wagenaarstraat runde Bart van de Ven in de jaren tachtig een van de meest succesvolle galeries van Amsterdam. Galerie The Living Room, vertegenwoordiger van Nederlandse kunstenaars als Rob Scholte, Fortuyn/O'Brien en Ton van Summeren, was een fenomeen in zowel binnen- als buitenland. Vaak moesten bezoekers zich een weg banen door het wasgoed van de onderburen om de expositieruimte op drie hoog achter te bereiken, maar dat droeg alleen maar bij aan de charme van de eigenzinnige galerie. Zelfs gerenommeerde New-Yorkse kunstenaars als Keith Haring en Jonathan Borofsky wisten de weg naar Amsterdam-Oost te vinden, en werden door Van de Ven onthaald met een kop thee of een glaasje wijn.

Toen de florerende kunstmarkt begin jaren negentig instortte, sloot The Living Room haar deuren, om enkele jaren later tot ieders verrassing weer op een nieuwe locatie voortgezet te worden. Ook nu is de galerie gevestigd in een bovenwoning, en ook nu woont Van de Ven in de keuken om in zijn huiskamer zoveel mogelijk ruimte te scheppen voor kunst. Maar The Living Room van nu is allang niet meer de bruisende ontmoetingsplaats voor kunstenaars die zij gedurende de jaren tachtig was. Sinds de heropening in 1998 bestond het programma van de galerie voornamelijk uit conservatieve, figuratieve schilderkunst. Van de Ven zegt niet meer mee te willen doen aan de waan van de dag. ,,Ik ben tegen al die opgedrongen vernieuwingen. Laat mij maar traditioneel zijn. Dat is volgens mij de underground van deze tijd.''

Ook uit Gloom, de fototentoonstelling waarmee The Living Room het nieuwe seizoen opent, spreekt een nostalgische hang naar het verleden. De tentoonstelling is een vreemde mengelmoes van hedendaagse kunstfotografie en documentaire fotografie uit de jaren vijftig en zeventig. Wat de foto's met elkaar verbindt is hun tijdloze karakter en hun sombere uitstraling. De streng ogende jongen die Arno Nollen in 1997 fotografeerde bijvoorbeeld, zou met zijn platgekamde haren net zo goed een paar decennia eerder geleefd kunnen hebben. En ook de grofkorrelige foto van Dirk Braeckman, die een mooi plaatsje boven de schouw heeft gekregen, herinnert aan vroeger tijden. De donkerharige vrouw die op de foto met haar rug naar de toeschouwer staat afgebeeld, lijkt zo uit een schilderij van René Magritte gestapt te zijn.

De meeste werken op de tentoonstelling balanceren op het randje van sentimentaliteit. Zwemmende eendjes in een vijver, een jonge ballerina die gedreven haar pasjes uitvoert, bejaarden die berusten in hun lot en een triest kijkende vrouw die rookwolken uitblaast: het zijn allemaal beelden die gevoelens van ontroering oproepen. De vele boze en angstige blikken maken de galerieruimte tot een naargeestige omgeving. Er is maar één persoon die lacht: het mongoloïde meisje op een prachtige zwartwitfoto van Diane Arbus uit 1970. Gekleed in haar mooiste jurk ligt het kind breed grijnzend achterover in het gras van een speeltuin. Maar hoe langer je naar haar kijkt, hoe meer je het gevoel krijgt dat haar grijns allesbehalve een teken van blijdschap is.

Verwacht op Gloom geen glamourvolle portretten of gelikte plaatjes. ,,De tentoonstelling is het tegenovergestelde van de opgefokte glamour die veel hedendaagse fotografie kenmerkt'', zegt Van de Ven. ,,De triestheid die uit deze foto's spreekt, is het bijproduct van onze overbeschaving.'' Het zijn opvallende woorden, zeker voor een galeriehouder die in een vorig leven optrok met de jet-set van de kunstwereld.

Gloom is t/m 5 okt te zien in The Living Room, Nieuwezijds Voorburgwal 338 (2 hoog), Amsterdam. Wo t/m za 14-18u.