Boeddha op drakenpaden aan de Zeedijk

Aan de Amsterdamse Zeedijk is vandaag de nieuwe boeddhistische He Hwa-tempel geopend. De buurt is er blij mee.

Kaalgeschoren nonnen in bruine of blauwe schorten snellen af en aan, handig de cameraploegen vermijdend. In de eetzaal worden nog enkele vellen kalligrafie met boeddhistische soetra's opgehangen, en Abdis Shih I Chao legt de laatste hand aan de maquettes van de tempel die bij de opening vandaag aan koningin Beatrix zullen worden overhandigd. Buiten op straat staat de hele dag door steeds een kluitje mensen te kijken. De gloednieuwe He Hwa tempel, van de Taiwanese Fo Guang Shan orde, is de eerste geheel in Chinese stijl gebouwde Boeddhistische tempel in Europa, en een opvallende structuur tussen de oud-Hollandse huizen aan de Amsterdamse Zeedijk.

De tempel is geheel volgens de principes van de Chinese bouwkunst ontworpen, vertelt architect Fred Greven, die de opdracht voor het ontwerp kreeg van de Nederlandse afdeling van de International Buddhist Progress Society. Het is een van de ruim honderd tempels die de orde over de hele wereld heeft opgericht. Er is in totaal zo'n zes jaar aan gewerkt; de feitelijke bouw ging van start in 1998. Greven, die van oorsprong is gespecialiseerd in het restaureren van monumentale panden, deed voor deze opdracht uitgebreid onderzoek in Taiwan, China en Hong Kong.

De beperkte ruimte aan de Zeedijk vergde enige inventiviteit: de Fo Guang Shan orde is gewend haar tempels zeer ruim op te zetten. Toen een eerste ontwerp te klein bleek naar smaak van de organisatie, besloot Greven nog twee verdiepingen onder de grond te bouwen, en de aanpalende panden bij de tempel te betrekken. Die zijn niet in Chinese stijl herbouwd, maar wel in de kleuren van het hoofdgebouw geschilderd, diepgeel, rood en groen, waardoor de tempel nog enigszins geleidelijk in de rest van de straat overgaat.

Ongeveer tweehonderd vrijwilligers, voornamelijk gelovigen en nonnen uit andere tempels in Europa, waren wekenlang bezig met schilderen, afwerken en het plaatsen van de beelden. Voor het leggen van de ceramische dakpannen, dat volgens speciale patronen moet gebeuren, werden Taiwanese leggers overgevlogen. ,,Iedereen helpt elkaar'', zegt Stewen Jane Lo (23), voorzitter van de Nederlandse jeugdafdeling en tolk voor Abdis I Chao. ,,Dat is typerend voor onze organisatie. Wij staan een soort `humanistisch boeddhisme' voor, met een sterke maatschappelijke betrokkenheid en veel sociale activiteiten.''

In tegensteling tot wat veel mensen denken, hebben de Chinese principes van feng shui met de tempel helemaal niets van doen gehad. Greven: ,,Achteraf hebben een paar vrijwilligers gezegd dat het gebouw precies in overeenstemming was met de richtlijnen van feng shui, maar dat is puur toeval.'' Er kwamen wel meer toevalligheden over de architectonische principes aan het licht tijdens de bouw. Zo was op dezelfde lokatie in de zestiende eeuw een cellenzustersklooster gevestigd, gebouwd langs zogenoemde `leylijnen'. Die lijnen bleken identiek te zijn aan de `drakenpaden' waarlangs de tempel is opgezet.

,,Feng shui? Dat is echt onzin'', lacht Stewen. ,,Dat is iets uit het taoisme. Wij boeddhisten geloven in karma en eigen verantwoordelijkheid. Als jij dit een goede plek vindt, dan is het ook een goede plek.'' De He Hwa tempel is in ieder geval duidelijk een betere plek dan de provisorische tempel aan de Rechtboomsloot waar de boeddhistische gemeenschap het sinds 1995 mee moest stellen. Daar was één ruimte waar alle activiteiten moesten plaatsvinden, plus een keukentje. De nieuwe tempel heeft naast de centrale boeddha-zaal, waar iedereen op elk moment van de dag kan binnenlopen om te mediteren, nog een zaal voor gezamelijke diensten, een multifunctionele eetzaal, meditatieruimte, bibliotheek en leslokalen. In de aanpalende panden is er kantoorruimte, en de onderkomens van de vijf nonnen die fulltime de tempel zullen bestieren. De tempel wil dan een actieve rol spelen in het dagelijks leven van de gelovigen, met sociale activiteiten en educatie.

Ook de omwonenden vinden het een goede plek te vinden. ,,Schitterend, een aanwinst'' is het meestgehoorde commentaar in de buurt. Men verwacht een sterke toename van het toerisme. ,,Het werkt motiverend'', vertelt barman Giep van café Dijk 120. ,,Sinds vanochtend zijn ze bij het snackbarretje aan de overkant aan het schuren, en het restaurant heeft sinds twee weken ook zo'n Chinees dak. Als de tempel de rest van de buurt meetrekt in de opleving, ben ik blij.''