Voorgekookte vriendschap

De Rotterdamse stichting Match zoekt voor jongeren die nog nét geen probleemjongere zijn, een volwassene die een dagdeel per week vriendin kan zijn, oma, zuster of vader. De voorgekookte vriendschap tussen Marloes en Amber is nu, na een jaar, een echte.

Friet met frikadel in het zelfbedieningsrestaurant van het Plaswijckpark, een vooroorlogs attractiepark aan de rand van Rotterdam. Amber van Kroonenberg en Marloes de Krom, 20 en 16 jaar, zijn in de kinderkabelbaan geweest, scheurden met een skelter door het verkeerspark en hebben een tocht over de plas gemaakt met de antieke rondvaartboot.

Elke week gaan ze wel een keer samen iets doen, naar de film, de stad in, of bij elkaar eten. Daarvoor heeft Amber maandelijks veertig gulden te besteden die ze krijgt van de stichting Match. De vriendschap tussen Amber en Marloes is voorgekookt door diezelfde stichting. Amber is een zorgvuldig gescreende vrijwilliger, Marloes is een ,,opgroeiende Rotterdamse jongere'' die via de stichting contact zocht met een ,,ouder iemand.''

Match is een idee van een ambtenaar van de Rotterdamse dienst Sociale Zaken. Hij raakte na een bezoek aan de Verenigde Staten geïnspireerd door de ,,Big Brothers, Big Sisters of America'', waarbij jongeren die nog nét geen probleemjongere mogen heten, maar die wel behoefte hebben aan extra aandacht, worden gekoppeld aan een volwassene. Dat kan, afhankelijk van de behoefte een vaderfiguur zijn of iemand die de rol van een oma, een zus, een vriendin kan vervullen. In Amerika zijn 150.000 kinderen uit 500 gemeenten gekoppeld aan een volwassene.

Rotterdam, de enige Nederlandse gemeente waar Match bestaat, besteedt jaarlijks een half miljoen gulden aan de stichting. Volgens algemeen directeur Frank Dut van de stichting zijn er nu tachtig ,,lopende matches'', maar moeten dat er aan het eind van het jaar 150 zijn. De jongeren zijn niet het probleem, volgens Dut zijn er zeker 230.000 Rotterdamse kinderen die behoefte hebben aan ,,een match'', maar het aanbod van nieuwe vrijwilligers valt tegen. Terwijl volgens Dut iedereen in principe vrijwilliger kan worden. ,,Iedereen die iets extra's wil doen voor een kind. Ervaring met sociaal werk is niet noodzakelijk, juist niet. Deze kinderen hebben alleen wat steun nodig, waardoor ze uit het hulpverleningscircuit blijven.''

Marloes is bij Match gekomen via de jeugdmaatschappelijk werkster op school. Waarom ze dáár ooit verzeild raakte, zul je van haar niet horen. Anderhalf jaar geleden is ze samen met haar ouders uit Brabant naar Rotterdam verhuisd. Haar oudere broer woonde daar al op kamers. Het contact met haar ouders is goed, met haar broer ook. Op school gaat het prima, ze heeft 4 havo net afgerond en gaat dit jaar naar het Grafisch Lyceum.

Als vrijwilliger, zegt Amber, moet je een jongere niet bestormen met: vertel me je probleem. Ze zit samen met Marloes op de houten bank in de rondvaartboot van het Plaswijckpark. Amber vertelt over haar ,,matchkind'', Marloes zwijgt. Amber ziet het heus wel aan Marloes' gezicht als er wat is. Weken, maanden heeft het geduurd voordat ze een keer wat zei. Marloes knikt bevestigend. ,,Ik ben heel gesloten.'' Alleen terloops zegt Marloes iets over de meisjes in haar klas die het alleen maar hebben over hun gedoe met vriendjes. Over dat het contact met jongens makkelijker gaat. Waarop Amber vertelt dat zij vroeger ook gepest werd, maar al heel vroeg heeft besloten zich daar niks van aan te trekken.

Een vrijwilliger moet zich kunnen inleven in de jongere, zegt Amber. Ze herinnert zich haar eerste ontmoeting met Marloes, de eerste optie-match in aanwezigheid van een case-manager om te kijken of ze bij elkaar pasten. Op papier leek het wel te kloppen. Amber houdt van muziek, huisdieren en zingen. Marloes houdt ook van muziek, van paarden en van internet. Een half uur werden ze alleen gelaten en het klikte meteen. Amber: ,,We hebben samen verschrikkelijk dubbel gelegen.'' Na die ontmoeting volgden er drie afspraken en een evaluatie, toen was de match definitief.

Bij de eerste echte Match-ontmoeting hebben ze de frietpan van Amber ingewijd. Amber woonde net op kamers en zat in het eerste jaar van haar studie Sociaal Pedagogische hulpverlening. Meer dan een jaar ontmoeten ze elkaar nu wekelijks. Ze zijn naar een optreden geweest van Boys Zone en de Backstreet Boys, zijn naar Star Wars en James Bond-films geweest. Niet Ambers favorieten, wel die van Marloes. Soms is Ambers andere match-kind erbij, Elhadji uit Sierra Leone. Hij is, zegt Amber, een ama, een alleenstaande minderjarige asielzoeker. Met hem heeft ze meer een regelrelatie. Zij helpt hem met het invullen van papieren, wijst hem de weg in Nederland.

Marloes en Amber zijn, zeggen ze, echt vriendinnen geworden. Ze zien en spreken elkaar vaker dan het ene dagdeel per week dat de stichting Match adviseert. Ze bellen elkaar regelmatig, Marloes is meegeweest naar Ambers familie – drie jongere zusjes en een broer – en ze komt ook weleens eten zonder dat Amber de boodschappen declareert bij stichting Match. Blijven logeren is er niet bij, dat mag niet van de stichting, dat gaat te ver. Bovendien zien ze elkaar al elke zondag bij de vrijgemaakt gereformeerde kerk in het centrum van Rotterdam. ,,Ze raakte steeds geïnteresseerder in mijn geloof, wilde er alles over weten, '' zegt Amber. Op een keer heeft ze gezegd: ,,Bel de dominee.'' En sindsdien brengt Marloes' vader, zelf is hij niet gelovig, haar naar bijbelles en zondags naar de kerk. Begin dit jaar is ze officieel ingetreden.

,,We hameren op het stellen van grenzen,'' zegt directeur Dut van de stichting. Met rollenspelen wordt gekeken of vrijwilligers zich terughouden of juist ,,outreachend'' op stellen. Of ze weerstand kunnen bieden aan kinderen die hen teveel gaan claimen. Of ze voldoende afstand kunnen houden en niet gaan optreden als er, bijvoorbeeld, problemen zijn op school. ,,Het eerste jaar houden we elke twee maanden een intervisie-bijeenkomst waarin we de match evalueren met de vrijwilligers.'' Dat Amber een uitgesproken religieuze opvatting heeft, was bekend bij de stichting. En dat Marloes daar belangstelling voor heeft gekregen inmiddels ook. Voor Dut is dat geen punt. ,,Als Amber van zeilen had gehouden, was Marloes misschien ook wel een keer meegegaan.''