Pompen moeten benzine bij vier concerns kopen

Vijftig pompstations langs de snelweg in Nederland zijn contractueel verplicht om benzine af te nemen van één van de vier grote oliemaatschappijen. De leveringsvoorwaarden, waaronder de afnameverplichting, kunnen alleen worden gewijzigd ,,in samenspraak'' met de minister van Economische Zaken.

Dit blijkt uit een bijlage van het nog vertrouwelijke onderzoek van de Economische Controle Dienst (ECD) naar mogelijke afspraken tussen oliemaatschappijen. Een woordvoerster van Economische Zaken bevestigt het bestaan van de standaardcontracten, waarin de afnameverplichting is vastgelegd, maar geeft aan dat deze zullen verdwijnen met het spoedige openbreken van de benzinemarkt.

De verplichte afname van een product bij een van tevoren bepaalde leverancier geldt als een belangrijke rem op de concurrentie, in dit geval op de benzinemarkt. In het standaardcontract is bovendien een bepaling opgenomen over de prijs waartegen de pomphouders hun brandstoffen inkopen bij de oliemaatschappij. ,,Daarin staat alleen maar dat de oliemaatschappijen deze onafhankelijke pomphouders dezelfde prijs rekenen als hun eigen pomnphouders'', zegt de EZ-woordvoerster.

De standaardcontracten stammen uit 1972, toen in Nederland in hoog tempo snelwegen werden aangelegd. Pomphouders die tot dan toe aan doorgangswegen hadden gezeten, zagen de auto's en dus hun omzet vertrekken naar de snelwegen. Om deze bestaande pomphouders een plek te geven aan de nieuwe doorgangsroutes, werd een akkoord gesloten tussen de vier grote oliemaatschappijen, het ministerie van EZ en de pomphouders. Zonder dit contract kunnen pomphouders geen vestigingsvergunning krijgen van het ministerie van Verkeer en Waterstaat.

Om de concurrentie op de benzinemarkt te bevorderen worden binnenkort 50 pompstations langs de rijkswegen openbaar geveild. Daardoor moeten nieuwe toetreders een betere kans krijgen om zich een plek te verwerven op de brandstofmarkt, die nu nog gedomineerd wordt door vier grote partijen waarvan Shell Nederland de grootste is. De standaardcontracten zullen dan ook vervallen.