Maankoekjes in de ijskast

De jaarlijkse exercitie van de maankoekjes is weer voorbij. Het Chinese midherfstfeest, traditioneel een dag van lekker eten en samenzijn, wordt tegenwoordig voorafgegaan door de dans rond de maankoekjes: de grote wisseltruc met de ronde deegkoekjes die afhankelijk van hun hardheid, grootte en verpakking worden gegeven en vooral doorgegeven.

Maankoekjes horen bij het midherfstfeest zoals pepernoten en chocoladeletters bij Sinterklaas. Vele jaren geleden alweer waren de maankoekjes nog een zeldzame verwennerij. De vulling van hardgeworden eigeel, gemalen lotuswortel of sojabonenpasta, gevat in een olierijk jasje van deeg, was een heerlijkheid en ging maanden mee. Het maankoekje uit die tijd gold als een aangename afwisseling voor het winterdieet van Chinese kool met rijst.

Maar met het stijgen van de welvaart en het vervagen van de tradities is de waarde van het machtige hapje flink veranderd. Het Chinese maankoekje van vandaag de dag stelt niets voor zonder zijn extra's. Er moet een doos om, een fles wijn naast of een tas bij. Alleen dan kun je nog met je koekjes aankomen.

En de smaak? Ach de smaak, die doet er niet zo toe. Sterker nog, heb je een mooie doos bemachtigd, dan eet je de koekjes toch niet. Je geeft ze natuurlijk door aan iemand voor wie je veel respect hebt, of die je te vriend wilt houden, om wat voor een reden dan ook. Hoe mooier de doos, hoe groter het respect of hoe belangrijker het contact. Dus wanneer je de baas wilt verwennen, stop je koekjes dan nooit in een plastic zak.

Chinezen doen niets liever dan de maankoekjes die ze hebben ontvangen, weer aan iemand anders te geven. De mindere kwaliteit gaat op de post naar familieleden op het boerenland, want zij kennen de verschillen toch niet. De Chinese posterijen werken er graag aan mee. Die voorzien in standaard postpakketen waarop `Bright Exquisite Moon' staat geschreven.

De schenker van een grote doos staat bij de ontvanger in het krijt. De ontvanger van de dure doos heeft de touwtjes in handen. Maar ook hij geeft ze naar alle waarschijnlijk weer aan iemand anders – wie in China heeft geen contacten te onderhouden? De mensen aan de top zijn de echte mazzelaars, of pechvogels – het is maar hoe je het bekijkt. Zij komen om in de maankoekjes en de hardkartonnen feestverpakkingen.

Het midherfstfeest en het gebruik van de maankoekjes voeren terug naar het begin van de Tang-dynastie, in de zevende eeuw. Toen werden voor het eerst maankoekjes gebakken, voorafgaand aan de volle maan in september wanneer de zon recht boven de evenaar staat. De koekjes zijn een ode aan Chang E, een aantrekkelijke vrouw die samen met haar tamme konijntje op de maan woont. Volgens de legende is Chang E daar beland nadat ze het levenselixer van haar echtgenoot had gedronken. Die drank was haar man toegekomen nadat hij negen van de tien zonnen die de aarde roosterden, uit de lucht had geschoten. Tijdens de volle maan in september, die dit jaar in China op de twaalfde viel, hebben alle Chinese kinderen naar de maan gestaard om te zien of zij Chang E en haar konijntje konden vinden.

De meeste Chinezen hebben het overschot aan maankoekjes inmiddels in hun ijskast gelegd. Ze hebben de buik zo vol van het zoete spul dat ze de koekjes niet meer kunnen zien. Die komen pas te voorschijn wanneer ze zo hard zijn als steen en verdwijnen dan ongetwijfeld met een grote boog in de prullenmand. Dan hebben ze hun werk al hoog en breed gedaan: vriendschappen zijn verdiept en de zakelijke contacten hebben hopelijk hun vruchten afgeworpen.