GB probeert de draad weer op te pakken

Het Britse verkeer, de voedseldistributie en de gezondheidszorg zullen nog dagenlang ernstig verstoord blijven door brandstofschaarste, hoewel op veel plekken de protestacties tegen de hoge accijnzen vanochtend werden beëindigd.

De vrachtwagenchauffeurs in Stanlow bij Liverpool, waar de acties een week geleden begonnen, eisten vanochtend een ,,morele overwinning'' op en ontmantelden hun blokkade van een Shell-raffinaderij. Daarna rolde een konvooi tankwagens de poort uit om benzinestations te bevoorraden.

De acties bij negen raffinaderijen, op wegen en bij brandstofdepots hebben de Britse samenleving binnen een paar dagen deels verlamd en de publieke steun voor de actie kalfde snel af. Negen van de tien pompstations staan droog, brandstof voor veel busmaatschappijen zou vandaag opraken. Sommige grote supermarkten konden niet worden bevoorraad en rantsoeneerden brood en melk, scholen dreigden te moeten sluiten en voor de openbare ziekenhuizen werd officieël noodtoestand afgekondigd. Die blijft van kracht.

Premier Blair, die dinsdag nog beloofde dat de situatie binnen 24 uur weer normaal zou worden, bleek dat niet te kunnen waarmaken, onder meer omdat oliemaatschappijen weigerden hun tankwagens uit te sturen, zelfs onder politiebegeleiding. Het land draaide daardoor al een paar dagen op minder dan tien procent van de honderd miljoen liter diesel en benzine die het gewoonlijk per dag verbrandt.

Blair zei gisteren dat de acties ,,nu echte mensen en echte levens pijn gaan doen'' en dat er mogelijk doden zouden kunnen vallen. Gisteravond gaf hij de opdracht om het leger in gereedheid te brengen om de bevoorrading van hulpdiensten en ziekenhuizen over te nemen.

De brandstofcrisis wordt uitgelegd als de grootste test van zijn leiderschap. De premier heeft gezegd niet te zullen zwichten onder druk van blokkades, maar erkende ook dat veel Britten last hebben van de hoge belasting op brandstof. Aangenomen wordt dat hij wil voorkomen dat het een onderwerp wordt bij de komende parlementsverkiezingen, verwacht in voorjaar 2001. Er wordt daarom gespeculeerd dat Blair bij een tussentijdse begroting in november een concessie zal doen over het brandstofaccijns, dat met driekwart van de prijs van een liter diesel à 3,03 gulden het hoogste van Europa is.

Digby Jones, voorzitter van de Confederation of British Industry (CBI), een werkgeverskoepel die 250.000 bedrijven vertegenwoordigt, zei vanochtend tegen de BBC dat Blair ,,dit probleem móet oplossen als hij niet in serieuze problemen wil komen''.

Actieleider Brynle Williams zei vanochtend vroeg dat ,,het doel is bereikt'' en dat ,,we hebben aangetoond dat de hele natie ons steunt tegen de oneerlijke benzinebelasting''. Hij zei te hopen dat de regering de belastingen nu ,,naar een Europees niveau'' zal verlagen. Hij liet tevens merken bang te zijn de publieke steun te verliezen bij het voortzetten van de acties.

Op drie plekken gingen demonstranten vanochtend nog door met hun acties. Ook in Schotland bestaat onzekerheid over het verdere verloop.