Design uit afval

Dat Nederland een recycleland bij uitstek is, laat de expositie Re-play in de Rotterdamse galerie Vivid zien. Zes ontwerpers bliezen afgedankt materiaal nieuw leven in.

Papier en blik worden apart ingezameld, oude kleren vinden hun weg naar de kringloopwinkel en op vrijwel elke straathoek staat wel een glasbak. De STER-spotjes hebben intussen iedereen ervan overtuigd dat hergebruik van materiaal beter is voor het milieu. Wat waarschijnlijk minder bekend is, is dat afvalmateriaal zich ook prima leent voor hoogwaardig design.

Exposanten Lucio Auri en Jeroen Jacobs gebruiken meubilair dat rijp is voor het grof vuil om er nieuwe tafels en stoelen uit te construeren. Zo gaan de rugleuningen van twee keukenstoelen, de metalen poten van een bureau en het blad van een salontafel een verbond aan als geheel nieuwe eettafel. Voor een extra persoonlijke noot komen de kunstenaars zelfs op uitnodiging thuis om dertien-in-een-dozijn keukens en woonkamers te verbouwen tot unieke en functionele meubelassemblages.

Maar de metamorfose van afval hoeft zich niet te beperken tot het uiterlijk van de recyclebare grondstof. Ook de functie kan drastisch veranderen. Zo gaf Patrick Kruithof het begrip muzikale fruitmand een geheel nieuwe invulling door oude lp's te persen tot fruitschalen van vinyl en vormde hij stukken luxaflex om tot lineaals. Zijn collega Damian O'Sullivan verhitte de halzen van oude wijnflessen zodat ze met verbrede opening een tweede leven kunnen beginnen als vaas of karaf. En Jos van der Meulen bekend van zijn eerdere van oude affiches gemaakte prullenmanden – liet misdrukken en overschotten van reclameposters versnijden en lijmen tot handige blocnotes op A4-formaat. Het papier laat zich gebruiken als origineel correspondentiepapier, maar past ook probleemloos in een laserprinter. Als enige van de zes ontwerpers laat Esther Derkx de grondstof, in haar geval oude serviezen, intact. Ze kocht in tweedehands zaken soepterrines, ontbijtbordjes en botervloten en drukte over de originele patronen plaatjes van eigen keus af. Tussen de barokke roosjes en historische stadsgezichten buitelen nu blauwe turnsters en groene gewichtheffers.

In tegenstelling tot Derkx koos Annelies de Leede er juist voor keramiek rigoureus aan stukken te slaan. Scherven van afgekeurd geglazuurd materiaal, afkomstig van de stortplaatsen van keramiekfabrieken, vermaalde zij tot stukjes van maximaal 4 millimeter. Na toevoeging van gietklei goot ze het mengsel in mallen om het te laten bakken. De ruwe, gespikkelde structuur van de resulterende `scherf-kommen' lijkt wat op die van de ouderwetse aanrechten van graniet. Maar in plaats van no-nonsense functionaliteit stralen haar ontwerpen in korenbloemblauw, oud rood en zacht groen een voorname elegantie uit.

Er gloort een gouden toekomst voor Van Leedes keramisch hergebruik. Niet alleen kan met haar werkwijze een groot deel van de schervenbergen van Sfinx en Mosa omgetoverd worden tot stijlvol servies, volgens TNO leent het procédé zich ook perfect voor het maken van lekvrije rioleringsbuizen.

Ook de gebakschalen die Richard Hutten maakte van houtafval, kurkresten en hennepstro lenen zich goed voor industriële toepassing. Hij perste het materiaal onder hoge druk in vorm en verniste het zodat het watervast is. Hoewel de gebruikte mal iedere keer dezelfde is, zorgen de onregelmatige vormen van de houtsnippers voor telkens weer unieke decoratieve patronen.

Hutten beperkt zich overigens niet tot het in model persen van natuurlijk restafval. Momenteel stelt hij in New York schalen tentoon die gemaakt zijn van oude briefjes van duizend. Als straks de euro wordt ingevoerd kan hij er zo een volledige veelkleurige set van versnipperde zonnebloemen, vuurtorens en snippen bij maken.

Re-play t/m 22 okt Vormgevingsgalerie Vivid, William Boothlaan 17a, Rotterdam. Open di t/m zo 12-18u. Van alle ontwerpen, behalve die van Richard Hutten en Annelies de

Leede, zijn exemplaren te koop.