Milieuactivist Nikitin definitief vrijgesproken

De Russische milieuactivist Aleksandr Nikitin is vanmorgen in hoogste instantie vrijgesproken van spionage. Dat meldt het persbureau Interfax.

De uitspraak van het presidium van het Hooggerechtshof in Moskou, Ruslands ultieme juridische instantie, maakt een definitief einde aan de pogingen van het openbaar ministerie de zaak tegen Nikitin te heropenen. De voormalige marineofficier en oud-kapitein van een Russische kernonderzeeër werd in 1996 gearresteerd op verdenking van hoogverraad, nadat hij in opdracht van de Noorse milieuorganisatie Bellona een alarmerend rapport had opgesteld over lekkende kernonderzeeërs van Ruslands Noordelijke Vloot aan de Barentsz Zee.

Nikitins waarschuwing voor stralingsgevaar in de Arctische wateren werd echter door de veiligheidsdienst FSB opgevat als het doorspelen van geheime militaire informatie. Het slepende proces, dat bijna vijf jaar heeft geduurd, trok internationaal veel aandacht. Voor milieu- en mensenrechtengroepen groeide Nikitin uit tot een martelaar van de burgerrechten, terwijl de FSB hem presenteerde als een overloper en verrader.

Na een langdurig voorarrest diende de zaak Nikitin in 1998 en 1999 voor het gerechtshof van St. Petersburg, waar de openbaar aanklager zich beriep op ,,geheime wetgeving'' die de milieuactivist zou hebben overtreden. De Petersburgse rechters lieten niets heel van dat argument, maar de openbaar aanklager tekende beroep aan. Het Hooggerechtshof sprak Nikitin eerder dit jaar vrij, waarop de openbare aanklager alsnog een beroep deed op het presidium van het Hooggerechtshof. Met de vrijspraak van hedenmorgen zijn alle beroepsmogelijkheden uitgeput.

De zaak-Nikitin kwam vorige maand nog in het brandpunt van de belangstelling te staan naar aanleiding van de ramp met de atoomonderzeeër Koersk, waarbij alle 118 bemanningsleden omkwamen. Zowel Bellona als Nikitin zag daarin hun gelijk bevestigd: de Russische vloot verandert geleidelijk aan in een nucleair kerkhof. Behalve de Koersk ligt ook de atoomonderzeeër Komsomolets (sinds 1989) met kernreactor en al op de bodem van de zee. Tientallen andere onderzeeërs liggen in fjorden bij Moermansk, niet ver van de Noorse grens, weg te roesten.

De 46-jarige Nikitin, die eerder als kapitein-ter-zee in de Noordelijke Vloot diende, hekelt in zijn milieurapportage ook de onveilige opslag van radioactief afval. Zijn rechtszaak werd alom gezien als een graadmeter voor de mentaliteitsverandering in Rusland.