Zwitsers stemmen over het `Multikulti' in hun land

De Zwitsers spreken zich weer uit over het aantal buitenlanders in hun land. Als ze het percentage buitenlanders op maximaal 18 procent van de bevolking willen moeten er buitenlanders worden weggestuurd.

,,De autoriteiten zullen pas rust krijgen als ze het probleem van de Überfremdung, het te grote aantal buitenlanders, tot tevredenheid van de Zwitserse bevolking, en niet per se van het buitenland, hebben opgelost.'' Deze uitspraak, van de toenmalige Zwitserse parlementariër James Schwarzenbach, is meer dan een kwart eeuw oud. Maar hij had net zo goed van vandaag kunnen zijn. Want op 24 september gaan de Zwitsers – net als in 1974 – naar de stembus om zich in een referendum uit te spreken over het aantal buitenlanders in Zwitserland.

In 1974 stelden de initiatiefnemers voor om niet meer dan 4000 mensen per jaar een Zwitsers staatsburgerschap te geven. Deze keer wordt geëist dat maximaal 18 procent van de bevolking uit het buitenland mag komen – en aangezien Zwitserland nu al 19,3 procent buitenlanders telt, zouden er dus mensen moeten vertrekken.

Sinds 1974 – en trouwens ook al daarvoor – zijn er meer van dergelijke Volksinitiative geweest. Zoals in 1977, toen het nog ging om ,,de bescherming van Zwitserland''. Of in 1988, toen ,,beperking van de immigratie'' het doel heette te zijn. Steeds weer stemden de Zwitsers in meerderheid tegen. En ook deze keer lijkt er onvoldoende steun.

Zo raadt de conservatieve Neue Zürcher Zeitung, dat bij elk referendum een beargumenteerd stemadvies geeft, zijn lezers dringend aan om tegen te stemmen. De krant is bang dat door de getalsmatige beperking gezinshereniging vrijwel onmogelijk wordt, wat integratie van buitenlanders alleen maar bemoeilijkt. Bovendien zou sluiting van de grenzen in strijd zijn met afspraken die nog niet zo lang geleden met de Europese Unie zijn gemaakt over vrij verkeer van personen. Belangrijker nog vindt de NZZ dat de groei van de Zwitserse economie erdoor belemmerd zou worden, omdat de afhankelijkheid van buitenlandse arbeidskrachten, net als elders in Europa, alleen maar toeneemt. Bovendien, meent de NZZ, is het regeringsbeleid ten aanzien van buitenlanders, met name van asielzoekers, de laatste tijd doorzichtiger en strenger geworden. dus ook als proteststem is het referendum volgens de krant niet meer nodig.

Ook de meeste grote politieke partijen hebben een negatief stemadvies uitgebracht. `Quand on aime, on ne compte pas', zeggen ze bij links, als men van elkaar houdt, telt men niet. De rechts-liberale FDP wijst op de risico's voor de economie. Overigens legt een enkele FDP'er het partijadvies naast zich neer door openlijk in het aanbevelingscomité zitting te hebben genomen. Alleen de Zwitserse Volkspartij van populist Christoph Blocher – die een deel van haar succes ongetwijfeld dankt aan een door haarzelf opgeroepen angst voor buitenlanders – is positief. Ook al is de partijleiding om strategische redenen tegen.

De man die binnen 18 maanden meer dan honderdduizend handtekeningen verzamelde voor het referendum, de 47-jarige makelaar Philipp Müller, vindt geen van de tegenargumenten steekhoudend. De afgelopen tien jaar zijn er één miljoen buitenlanders Zwitserland binnengekomen, zegt hij terwijl er slechts 657.000 zijn vertrokken. Het gros komt uit landen buiten de EU en de EER (Europese Economische Ruimte). Laat de regering eerst maar eens ophouden met haar gegoochel met de cijfers, vindt Müller. Op dit moment komen asielzoekers bij voorbeeld niet voor in de statistieken van het aantal buitenlanders. Als dat wel zou gebeuren zouden het land inderdaad meer dan 19 procent buitenlanders tellen. Veel te veel, vindt Müller.

Volgens de tegenstanders van Müllers initiatief is de Zwitserse overheid echter zo zuinig met het verlenen van staatsburgerschap, zeggen zij, dat het helemaal niet gek is dat er zo weinig niet-Zwitsers in het land wonen. Als de overheid dezelfde souplesse zou hebben als andere Europese landen, dan zou dat percentage met gemak teruglopen tot minder dan 7 procent.

Maar volgens Müller is het verstrekken van Zwitserse paspoorten tegenwoordig lopende-bandwerk. In 1998 verklaarde hij in het weekblad Weltwoche dat `Multikulti', de multiculturele samenleving, een aardig idee lijkt, maar dat de Zwitsers daar helemaal niets voor voelen. De hele integratiepolitiek van de regering is volgens hem mislukt, waardoor ,,goed geïntegreerde EU-burgers Zwitserland verlaten en worden vervangen door minder gekwalificeerde mensen uit Turkije en ex-Joegoslavië.''

Het is duidelijk, argumenten zijn in een kwart eeuw nauwelijks veranderd, alleen de landen van herkomst. Vijfentwintig jaar geleden heette de `bedreiging' nog te komen uit landen als Spanje en Zuid-Italië – die inmiddels keurig geïntegreerd zijn in de Europese Unie.