SER: meer onteigenen

Gemeenten moeten bij de aanleg van nieuwe woonwijken meer mogelijkheden krijgen om onwillige grondspeculanten te onteigenen. Zo kunnen zij vaart maken met de aanleg van nieuwe woonwijken, bedrijfsterreinen en infrastructurele projecten.

Dat staat in een ontwerp-advies van de Sociaal Economische Raad (SER), dat aanstaande vrijdag in de raad zal worden besproken. Het advies zal vervolgens aan het kabinet worden gepresenteerd.

De SER pleit voor een aanpassing van de wetgeving rond onteigeningen, om de zogenoemnde free riders te ontmoedigen. Dit zijn grondspeculanten die gemeenten frustreren in de aanleg van nieuwe woonwijken door niet mee te willen betalen aan de aanleg van bijvoorbeeld nieuwe infrastructuur.

De SER onderstreept dat in de huidige praktijk al vaak sprake is van vrijwillige samenwerking tussen gemeenten en publieke partners. Voor grondeigenaren waarmee niet vrijwillig tot een overeenkomst kan worden gekomen zou echter een sluitend systeem van exploitatievergunningen moeten komen. Een dergelijke exploitatievergunning wordt alleen verleend als de grondeigenaren aan een drietal eisen voldoen: afstand doen van de grond voor publieke doeleinden, overeenstemming over de kosten en het tegengaan van versnippering van het gemeentelijke bouwplan.

Als grondeigenaren niet aan deze drie eisen voldoen, zou een versnelde onteigeningsprocedure uitkomst moeten bieden. De huidige, trage methodes van het aanpassen van gemeentelijke bestemmingsplannen en het langzaam ,,uitroken'' van onwillige grondeigenaren komen daarmee dan te vervallen. De SER komt nog met soortgelijke adviezen aan het kabinet over onteigening van grond voor landbouw en natuur.