Roker ligt onder vuur van overheid in Egypte

De Egyptische overheid heeft over diverse fronten een offensief gelanceerd tegen de roker. Deze stoort zich nog niet aan de rookverboden.

De artsen in Egypte zijn woedend. Hun hoogste baas, minister van Volksgezondheid Ismail Salam, is van plan op zeer korte termijn het roken in ziekenhuizen en medische centra te verbieden. ,,Artsen moeten het goede voorbeeld geven'', zei de bewindsman, die voortaan ook alleen nog niet-rokers wil aannemen. Salams plan betekent een enorme breuk met de huidige praktijk in Egyptische staatsziekenhuizen, waar het niet ongewoon is dat een vrouwenarts met een peuk in zijn mondhoek een kind haalt.

De Egyptische roker zit in het verdomhoekje. In juli had een van de hoogste geestelijken van het land, groot-mufti Naser Farid Wasel, het rokende deel der mannelijke natie al verbijsterd met zijn fatwa (decreet) dat in de islam een rookverslaving bij de man voor diens vrouw een legitieme grond voor scheiding betekent. Het is in Egypte voor islamitische vrouwen bijzonder moeilijk te scheiden, tenzij ze afstand doen van al hun rechten – en dus economisch zelfmoord plegen. Wasel redeneerde dat de islam alles verbiedt dat schadelijk is voor het lichaam, dus ook sigaretten. Hij heeft predikers in de moskee opdracht gegeven om op de gevaren van roken te wijzen.

Terzelfdertijd begon een nieuwe `bewustwordingscampagne' in de Egyptische media. Bovendien heeft het ministerie van Onderwijs het roken officieel verboden op universiteiten en scholen. De luchthaven van Kairo zegt ook een rookverbod te hebben ingevoerd, terwijl de luchtvaartmaatschappij Egypt Air meldt roken op vluchten onder de twee uur niet langer toe te staan. Overtreders wacht een boete van rond 35 gulden, een kwart modaal maandsalaris.

In Egypte rookt circa 40 procent van de mannen en acht procent van de vrouwen in totaal zo'n kwart miljard sigaretten per dag. Tot voor kort was het volstrekt ongepast dat vrouwen rookten, maar volgens de statistieken is de inhaalslag begonnen. Ook het gebruik onder jongeren stijgt. Naast de waterpijp roken Egyptenaren vooral sigaretten van de staatsfabriek Cleopatra. Deze zijn zo zwaar dat uit concerrentieoverwegingen de Marlboro's op de Egyptische markt ook speciaal worden verzwaard.

Zoals met meer initiatieven van overheidswege, lijken de meeste Egyptenaren zich vooralsnog weinig aan te trekken van de nieuwe regels. Scheidingen op basis van de nieuwe sigaretten-fatwa zijn nog niet gemeld, terwijl massale overtredingen op scholen, ziekenhuizen, universiteiten en het vliegveld worden geconstateerd. Anti-rook activisten stellen dan ook dat het probleem niet ligt bij de wetgeving, maar bij de afdwinging ervan. Wetten zijn er genoeg.

Veel Kairenen menen dat de luchtvervuiling die 24 uur per dag als een pannenkoek boven de stad hangt, veel ernstiger is dan een sigaret. Bovendien biedt het roken velen een relatief goedkope ontsnapping aan de spanningen van het dagelijks leven. Egypte, waar 65 miljoen mensen wonen op een gebiedje ter grootte van Nederland, is relatief een van de grootste afnemers ter wereld van kalmeringsmiddelen.