Minister Nesi: `Italië is land met broze structuren'

Opnieuw wordt Italië geteisterd door een overstroming, dit keer van de rivier de Beltrame in de regio Calabrië. `Eén dag regen is genoeg om hier een ramp te veroorzaken.'

,,Hier hebben we geen Amerikaanse orkaan nodig. Eén dag regen is genoeg om rouw te zaaien en rampen te veroorzaken.'' Met een mengeling van verbittering, verontwaardiging en machteloosheid praat de Italiaanse minister van Openbare Werken, Nerio Nesi, met journalisten over de zoveelste natuurramp.

Het scenario is maar al te bekend. Het regent hard, overstromende rivieren veranderen in modderlawines, de aarde gaat schuiven, mensen komen om. De 2.019 doden in 1963, bij het Noord-Italiaanse Vajont, zou je nog gedeeltelijk op onwetendheid kunnen schuiven. Maar sindsdien zijn er rapporten vol geschreven over de noodzaak van herbebossing, over de gevaren van ongecontroleerd bouwen, over het onderhoud van hellingen en rivierbeddingen.

In november 1994 vielen in de regio Piemonte, in het noordwesten, 68 doden bij overstromingen. In mei 1998 kwam in Sarno, bij Napels, 161 mensen om door een modderlawine. Vorig jaar zijn in drie verschillende incidenten negen mensen omgekomen bij overstromingen.

,,Dit is een land met broze structuren'', zegt Nesi. Er wordt te weinig gecontroleerd op illegaal bouwen, er wordt te weinig gedaan om het gevaar te verminderen door beter natuurbeheer. De risico's zijn in kaart gebracht: het ministerie van Milieu schreef eind vorig jaar in een rapport dat in één op de twee gemeentes gevaar bestaat voor overstromingen en landverschuivingen. In vijftien procent van de gemeentes is dat gevaar ,,buitengewoon groot''.

Dan nog blijkt harde regen zeker twaalf doden te kunnen veroorzaken op een camping in Soverato, in de punt van de Italiaanse laars. Sommige bewoners en natuurorganisaties riepen al jaren dat de camping, die in 1960 openging, gevaarlijk dicht langs de rivier lag. Decennia geleden was er ook een keer een enorme overstroming geweest. Maar de lokale ambtenaren die moesten controleren, bevonden alles in orde. Zij gaven zelfs een vergunning af voor een parkeerplaats min of meer in de rivierbedding van de Beltrame. Die ziet er nu uit als een autosloop, met op elkaar geschoven auto's onder een deken van modder.

,,De camping mocht daar niet zijn'', was de bitse reactie van minister van Binnenlandse Zaken Enzo Bianco, die `s middags met een helikopter naar Soverato was gevlogen. Justitie heeft inmiddels beslag gelegd op gemeentelijke documenten waaruit duidelijk moet worden hoe de vergunning is verleend, door wie, en onder welke voorwaarden.

Italië rouwt om de slachtoffers. De staatsomroep Rai besloot de verkiezingen van Miss Italia een dag uit te stellen. Maar tegelijkertijd weerklinkt de roep om harder optreden, betere controle. ,,Het zou veel beter zijn het dagelijkse onderhoud uit te voeren en de veiligheidsmaatregelen te laten respecteren, dan de diepe afgronden die zich openen te vullen met miljarden lires (voor de wederopbouw) en krokodillentranen'', schreef La Repubblica vanmorgen.

Vooral in Zuid-Italië laat die dubbele methode van strengere controle en beter dagelijks onderhoud veel te wensen over. Het schoonhouden van rivierbeddingen krijgt nauwelijks aandacht. Inwoners van Soverato protesteerden dat de gemeente toelaat dat in rivierbeddingen tomaten en aubergines worden verbouwd.

Ook het illegale bouwen of het te makkelijk afgeven van vergunningen is een groot probleem. De nationale overheid heeft de afgelopen jaren veel bevoegdheden op dit terrein overgedragen naar lagere niveaus, in het kader van de bestuurlijke decentralisatie. Maar veel gemeentes, provincies en regio's zijn niet in staat of onwillig om beter te controleren of strenger te zijn met vergunningen. Daarom pleit minister Nesi ervoor om een aantal controlerende taken weer terug te halen naar de nationale overheid. Sommige regionale bestuurders klagen dat Rome te weinig geld beschikbaar stelt en met overdreven eisen op het gebied van papierwerk de besluitvorming vertraagt.

Het Italiaanse kabinet zou vanmiddag voor het getroffen gebied de noodtoestand afkondigen. De regio Calabrië heeft een dag van rouw afgekondigd. Op veel plaatsen langs de zuidkust van het gebied zijn doorgaande wegen niet of moeilijk begaanbaar. De treinverbindingen zijn gestoord en er is alleen af en toe elektriciteit. Ook in Sicilië heeft de combinatie van zware regenval en harde wind veel schade aangericht.