VULKANISME DOODDE DINO'S, INSLAG WAS SLECHTS GENADEKLAP

Al twintig jaar lang woedt er een felle strijd rond de vraag waarom 65 miljoen jaar geleden grote aantallen levensvormen – waaronder dinosauriërs – vrij plotseling van de aardbodem zijn verdwenen. Volgens het ene kamp van onderzoekers zou de inslag van een reuzenmeteoriet, ofwel een kleine planetoïde, de oorzaak zijn geweest, terwijl het andere kamp een periode van extreme vulkanische activiteit als hoofdschuldige ziet. Beide vonden 65 miljoen jaar geleden inderdaad plaats, maar tot nu toe kon de vulkanische activiteit niet nauwkeurig worden gedateerd. Franse geofysici lijken daar nu eindelijk in te zijn geslaagd (Earth and Planetary Science Letters 180, p. 13).

Charles Hofmann en zijn collega's hebben de ouderdom bepaald van de zogeheten `Deccan Traps'. Dat zijn de tot 2500 meter dikke pakketten basaltgesteenten die in het noordwesten van het huidige India een gebied van ruwweg 800 bij 1000 kilometer bestrijken. Deze gesteenten ontstonden toen 65 miljoen jaar geleden in geologisch korte tijd een kleine twee miljoen kubieke kilometer lava uit de aarde naar buiten kwam. De hierbij vrijkomende gassen en vaste deeltjes zouden het klimaat en de voedselketens flink hebben verstoord en zo tot het uitsterven van vele levensvormen kunnen hebben geleid.

De onderzoekers hebben nu gevonden dat minstens driekwart van dit basaltplateau tussen de 65,5 en 65,2 miljoen jaar geleden moet zijn ontstaan. Dit valt precies samen met de verdwijning van de vele levensvormen die de grens tussen het Krijt-tijdperk en het Tertiair markeert. Het supervulkanisme vond dus ook net iets eerder plaats dan de inslag van de reuzenmeteoriet, die op precies 65,0 miljoen jaar geleden is gedateerd. Dat is de ouderdom van de Chicxulub-meteorietkrater die in de jaren negentig in de Mexicaanse deelstaat Yucatan werd ontdekt en aan deze inslag wordt toegeschreven.

De nieuwe ouderdomsbepaling versterkt de opvatting dat de mondiale klimaatverstoring en het uitsterven van de vele levensvormen in eerste instantie door een periode van extreme vulkanische activiteit werd veroorzaakt en niet door een reuzenmeteoriet. Deze zou hooguit een duwtje in het al geruime tijd voortschrijdende proces van uitsterven hebben gegegen. De Franse onderzoekers wijzen er overigens al jaren op dat in de afgelopen 300 miljoen jaar vele keren extreme vulkanische activiteit heeft plaatsgevonden, waarbij basaltplateaus van het formaat van de Deccan Traps ontstonden. De meeste hangen samen met perioden waarin vele levensvormen uitstierven en nieuwe geologische tijdperken werden ingeluid, maar niet met inslagen van reuzenmeteorieten.