Nieuwsrubriek met groeipotentieel

De eerste reacties op 7 dagen, het nieuwe actualiteitenprogramma van de VPRO, liegen er niet om. ,,Oud nieuws, maar dan krejatief sienematografisch vertaald'', oordeelde deze krant, een dag nadat het programma ten doop werd gehoudaen. Het Algemeen Dagblad sprak de hoop uit dat 7 dagen niet vlak voor de deadline zou worden overvallen door een catastrofe à la Enschede ,,want voor razende reporters, improvisatie en actuele berichtgeving is de jongste nieuwsrubriek van de VPRO natuurlijk niet geschapen.'' De Volkskrant vergeleek het initiatief een nieuwe wekelijkse actualiteitenrubriek, naast NOVA en Netwerk - met het tekenen van een eigen doodvonnis.

Erger kan het niet, zou je zeggen.

Maar John de Zwart en Rudi Boon, eindredacteuren van 7 dagen, laten zich niet gemakkelijk uit het veld slaan. ,,Nieuws wordt op een bepaalde manier gepresenteerd in Nederland'', weet De Zwart (Lopende zaken, Middag Editie). ,,Wijk je daarvan af, dan lok je bij voorbaat kritiek uit. Dat is niet erg, daar leren wij als programmamakers van.'' Zijn collega Boon (Groene Amsterdammer, Lopende Zaken) omschrijft 7 dagen als ,,een programma met groeipotentieel''. ,,De redactie onderkent de eigen tekortkomingen, maar weet dat we qua toon en sfeer op de goede weg zitten. Aan dat laatste hechten wij grote waarde filmpjes maken kunnen we bij de VPRO wel.''

Dat is ongetwijfeld waar, maar met nieuws heeft de VPRO minder goede ervaringen. Programma's als Kwesties, Een Winter aan Zee en Berichten uit de Samenleving hielden het niet langer dan één of twee seizoenen vol. ,,Nog steeds halen VPRO'ers hun neus op voor een item van vier minuten'', denkt De Zwart. ,,Maar met de komst van Hans Maarten van den Brink (hoofdredacteur van de VPRO-tv, red.) is het tij voorgoed gekeerd. De VPRO mag nu op zondag een actueel gezicht laten zien.''

Maar kun je als wekelijkse nieuwsrubriek wel actueel zijn? Of, meer specifiek: wat kan 7 dagen op zondagavond toevoegen aan de beelden die de dagen ervoor bij Netwerk, Nova, en het Journaal de revue al zijn gepasseerd? Het homohuwelijk, rechtsextremisme in Duitsland het zijn nieuwsitems die – op het eerste oog – al van alle kanten zijn belicht.

,,Maar'', riposteert Boon, ,,u vraagt toch ook niet wat De Groene Amsterdammer of Vrij Nederland nog kunnen toevoegen aan de berichtgeving in de dagbladen? Het antwoord op die vraag is ook van toepassing op 7 dagen: polemiseren, aanzetten tot nadenken, de diepte in gaan.'' De makers veronderstellen daarbij wel de nodige voorkennis van de kijker. De Zwart: ,,Iemand die geen kranten leest, geen Journaal kijkt, begrijpt waarschijnlijk niet waar wij het over hebben.'' Boon: ,,Wij gaan niet op de knieën zitten.''

Om hun doel – polemiseren – te bereiken schuwen de programmamakers atypische nieuwsgaringmethoden niet. Beleidsmakers worden bijvoorbeeld een week lang gevolgd met een videocamera, sommige geïnterviewden worden tijdens het gesprek gefotografeerd (,,om hun uitspraken beeldelijk te cursiveren'', aldus Boon) en twee antagonisten krijgen de vrije hand in het maken van een filmisch betoog. ,,We zoeken naar een nieuwe beeldtaal om dingen anders te belichten'', verklaart De Zwart.

Het begrip `nieuws' wordt door de makers soms wel ruim geïnterpreteerd. In een item over de 83-jarige Graad Janssen ontmaskerden zij de media. De Gelderlander zou volgens een aantal kranten en nieuwsrubrieken zijn dagen in een wachthokje slijten als protest tegen de Betuwelijn. Een maand later ontdekt een redacteur van 7 dagen dat de man helemaal niets met de Betuwelijn te maken heeft, maar voor politieke doeleinden wordt gebruikt. Hoort iets dat vier weken geleden speelde, wel thuis in een programma dat 7 dagen heet? ,,Ja'', vindt Boon. ,,Wíj onthulden dat de berichtgeving kant noch wal raakte.'' Nadenkend: ,,Al is de toon van zo'n item wel tongue-in-cheek.''

De vraag is of de zappende nieuwsjunk zit te wachten op deze wat filosofische presentatie van nieuws. ,,Hij zal eraan moeten wennen'', geeft De Zwart toe. ,,Maar het prikkelt wel.'' Of er ook véél mensen kijken is een tweede. ,,Maar gelukkig is dat voor de VPRO niet doorslaggevend.''