Moppentapper Raymann over Holland en Suriname

De blanke zou graag nog steeds de slavendrijver van vroeger zijn, terwijl de zwarte maar blijft klagen over het slaventijdperk – en tussen die twee polen staat de Surinaamse grappenmaker Jörgen Raymann. Of, om een ander citaat uit zijn nieuwe voorstelling Even slikken te gebruiken: Nederland is een land waar je aan de politie om een vuurtje voor je joint kunt vragen, terwijl op het Surinaamse vliegveld Zanderij alle drugs-honden van het land (ja, alle twee) op scherp staan om ingeslikte cocaïne-bolletjes op te sporen. Vandaar ook de cynische liedtekst waaraan de titel is ontleend: `Het is even slikken, maar dan heb je ook wat.'

Raymann is geboren in Nederland en gevestigd in Suriname, waar hij als komiek op handen wordt gedragen. Hier verwierf hij enige faam als presentator van de Comedy Factory, het wekelijkse moppentappers-halfuurtje van de NPS-tv, en ook zijn Nederlandse tournees zijn de laatste tijd zeer succesvol. Zijn publiek is omvangrijk en lachgraag. Het doet er niet toe dat veel van zijn kwinkslagen voor Nederlandse begrippen aan de simplistische kant zijn – zelfs de slapste woordspelingen oogsten stormachtige bijval. Zijn tussenpositie spreekt een gevoel aan dat ongetwijfeld door veel Surinamers in Nederland wordt gedeeld.

Even slikken vertelt het verhaal van een jongeman die vrouw en kind verlaat om het in Amsterdam te gaan maken. Onderweg ziet hij de corruptie in zijn eigen land (hij redeneert dat zijn zoon geen president moet worden, maar handelaar, want dan kóóp je die fokkin' president gewoon), de cocaïne-smokkel en de ontvangst die hem hier ten deel valt: `Je cao en aow, die zijn gegarandeerd / m'n huidskleur en m'n roti-geur worden hier getolereerd.' Hij krijgt onderdak, maar vraag niet hoe, en een baan. Toch het gaat mis, door een nogal vergezocht misverstand, en dan moet hij terug naar Suriname.

Wat er in zijn land gebeurt, gaat Raymann aan het hart. Als hij in volle ernst te spreken komt over het verval van normen en waarden, over `een regering die niemand vertrouwt' en over `een heel volk in nood', waarvan 5 procent desondanks welgesteld is, vind ik hem op zijn best. Want daarmee voegt hij aan de hilariteit, die hij zo'n hele avond met groot gemak en overtuigende flair weet op te roepen, iets toe dat mij meer zegt dan veel van zijn grappen.

Voorstelling: Even slikken, door Jörgen Raymann, m.m.v. Harto Soemodihardjo (toetsen). Regie: Felix de Rooy. Gezien: 8/9 in Nieuwe de la Mar, Amsterdam. Nederlandse tournee t/m 1/10. Inl. (020) 6124658.