Vrijende slakken

Heb je wel eens twee wijngaardslakken met elkaar zien vrijen? Dat gaat heel... heel... lang... zaam. Hun vrijpartij kan uren duren. En tijdens dat vrijen gebeuren de wonderlijkste dingen.

Het begint al met hun geslacht. Mensen kun je onderverdelen in twee geslachten. Mannen en vrouwen. Of, jongens en meisjes. Jongens hebben een piemel. Dat is het slurfje vlak onder de buik. Meisjes hebben een vagina. Dat is het gaatje onderaan het lichaam, tussen het plas- en poepgat. Een wijngaardslak is allebei. Jongen én meisje. De slak heeft zowel een piemel als een vagina. Dat noemen ze hermafrodiet.

Als twee wijngaardslakken met elkaar gaan vrijen, kruipen ze langzaam op hun slijmerige voetzolen naar elkaar toe. Ze beginnen zich tegen elkaar op te duwen. Dan gebeurt er iets vreemds. Aan de zijkant van hun kop hebben ze een klein zakje, de liefdespijlzak. Daarin zit een scherp, spits dolkje van kalk opgeborgen. Het dolkje is ongeveer 1 centimeter groot. De wijngaardslakken stoten de dolk met grote kracht in elkaars voetzool. Dat is bedoeld om het liefdesspel te stimuleren. Zoiets zie je twee mensen nog niet doen. Vrijende mensen omarmen elkaar innig, of strelen elkaar teder in de nek. Maar een dolk in elkaars voetzool steken?

Op een gegeven moment staan de slakken vertikaal. Hun glibberige voetzolen maken golvende bewegingen. Dan komt hun penis onder het slakkenhuis tevoorschijn. De penis is bijna half zo groot als de slak zelf. De ene wijngaardslak duwt zijn penis in de zijkant van de andere slak zijn kop. Daar zit namelijk de vagina. De andere wijngaardslak doet hetzelfde. Ze spuiten zaad in elkaars vagina. De vrijpartij is nu snel afgelopen. Even later kruipen de slakken weer van elkaar vandaan.

Maar daarmee is de bevruchting nog niet af. De zaadcellen moeten via de vagina door een smalle buis naar de eicellen zwemmen. Als een spermacel een eicel bevrucht, versmelten de twee met elkaar. Er onstaat een eitje. Na een tijdje graven de slakken een kuiltje in de grond. Daarin leggen ze de eitjes. Die komen via de vagina, aan de zijkant van de kop, naar buiten. Uit de eitjes komen na verloop van tijd jonge slakjes.

De wijngaardslak is niet het enige hermafrodiete dier. Andere slakken, zoals het posthoorntje, zijn ook man en vrouw tegelijk. Hetzelfde geldt voor sommige sponzen, mosselen en wormen.

Hermafrodiet zijn heeft zo zijn voordelen. Een hermafrodiet dier kan elke soortgenoot in principe bevruchten. Bij de mens is dat niet zo. Twee mannen of twee vrouwen kunnen wel met elkaar vrijen, maar ze kunnen geen kinderen bij elkaar maken. Bij hermafrodiete dieren is het altijd raak. En dat is handig. Zeker als zo'n dier niet zo vaak een soortgenoot tegenkomt. Komen twee dieren elkaar dan een keer tegen, kunnen ze zich meteen voortplanten.

Wat niet kan bij hermafrodieten, is zelfbevruchting. Het is onmogelijk dat een dier spermacellen maakt waarmee hij zijn eigen eicellen bevrucht. Dat heeft de natuur nou eenmaal zo geregeld.