Tumult om Argentijns omkoopschandaal

De regering van president De la Rua in Argentinië wordt bedreigd door een omkoopschandaal.Dertien senatoren zijn in staat van beschuldiging gesteld. Resultaat van een politieke operette.

De `saaie president' werd hij door de Argentijnen genoemd. Verguld waren de mensen met hun nieuwe houterige machthebber. Na tien jaar corruptie en uitspattingen onder de flamboyante peronistische president Carlos Menem wilden de Argentijnen nu niets liever dan `saai en degelijk'. Zo kwam in december de centrum-linkse oppositiekandidaat Fernando de la Rua aan de macht. Hij beloofde een uitgebreid `schoonmaakprogramma' en een definitief einde aan de zwendel van het Menem-tijdperk.

Nog geen acht maanden later schudt de regering van De la Rua op haar grondvesten vanwege een corruptieschandaal in de eigen gelederen. Regeringsleden zouden voor miljoenen dollars parlementariërs hebben omgekocht om een omstreden wetsontwerp door de senaat te loodsen. In april gaf de senaat zijn zegen aan een pakket maatregelen om de strakke Argentijnse arbeidswetgeving te flexibiliseren. Voor De la Rua vormden de maatregelen een belangrijk onderdeel van zijn inspanning om de werkloosheid van meer dan 15 procent te lijf te gaan.

Twee weken geleden berichtte het Argentijnse dagblad La Nación echter dat de nieuwe minister van Arbeid en de nieuwe voorzitter van de Argentijnse geheime dienst de meerderheid in de senaat met steekpenningen zouden hebben `aangekocht'. De krant publiceerde een anoniem interview met een senator van de peronistische oppositie die vertelde voor zijn stem meer dan honderdduizend dollar te hebben geïncasseerd. Het nieuws sloeg in als een bom. Meer dan negentig procent van de Argentijnen geloofde onmiddellijk dat het waar was. ,,Hoe kunnen we na tien jaar schandalen, mysterieuze doden, mafia-connecties en vuile inlichtingendiensten nu denken dat alles is schoongeveegd'', reageerde een teleurgestelde aanhanger van De la Rua.

Een paar dagen later publiceerde La Nación de naam van de doorgeslagen parlementariër. De man in kwestie ontkende heftig, en spande een proces aan wegens `smaad' tegen de krant. Maar intussen was de beer los. Andere senatoren kwamen met bekentenissen naar voren, waarop de socialistische vice-president van Argentinië naar de rechter liep met het verzoek de zaak `tot op het bot uit te zoeken'. ,,Als we willen dat koning corruptie niet meer regeert, moeten we deze praktijken uitroeien'', zei de charismatische leider van de linkse Frepaso-partij. Samen met de radicale partij van De la Rua vormt hij de Alliantie die de oude peronisten op de knieën dwongen.

De rechter die het onderzoek naar het schandaal leidt, heeft inmiddels de opheffing van de parlementaire onschendbaarheid gevraagd van in totaal dertien senatoren. ,,Er is geld betaald en er is geld ontvangen'', zei rechter Liporaci. Het schandaal betreft zowel leden van de peronistische oppositie als van de regeringscoalitie. Volgens rechter Liporaci zijn er geen bewijzen dat het geld door de regering van De la Rua zelf is betaald. ,,Maar de zaak houdt hier niet op'', waarschuwde hij.

Intussen is in Argentinië het drama compleet. Huilend ontkende de beroemde zanger annex senator Ramon Ortega dat hij smeergeld had ontvangen. Wel besloot hij uit het parlement en de peronistische oppositiepartij te stappen. Maar hij beschuldigde de partijgenoot die hem had aangeklaagd ervan hem uit eigenbelang `een dolkstoot in de rug' te hebben gegeven. De zanger had het tijdens de laatste verkiezingen bij de peronisten tot kandidaat geschopt voor het vice-presidentschap. Zijn collega een Menem-aanhanger – zou daar nog steeds `jaloers' op zijn. Nog geen dag later is de partijgenoot weer op televisie om terug te huilen dat het Ramon Ortega is die hém een dolkstoot heeft gegegeven: ,,Niet in de rug, maar recht in het hart: ik hield van hem en vertouwde hem.''

Uiteindelijk duidt deze hele operette op verrottingsverschijnselen in het Argentijnse politieke systeem. ,,We dachten dat we er gewoon mee wegkwamen'', vertelde één van de corrupte senatoren tegen La Nación. Zijn manier van praten laat zien hoe `gewoon' corruptie is in de Argentijnse politiek. ,,Dacht u nu heus dat dit de eerste keer was? Het gevaar was dit keer alleen dat sommige senatoren meer kregen en anderen minder, waardoor er kwaad bloed ontstond'', verklaart de geachte afgevaardigde. ,,In de senaat heerst de code van de mafia. Iedereen komt hier langs en legt zijn geld op tafel. Bussiness? Natuurlijk is het bussiness.''

President De la Rua probeert het hoofd boven water te houden door de rechter de vrije hand te geven. ,,Zodra blijkt dat iemand van deze regering een misstap heeft begaan, vliegt hij eruit'', zei De la Rua. Zijn minister van Arbeid ontkent dat hij steekpenningen heeft betaald, net als de baas van de geheime dienst. De dienst publiceerde vorige week vrijdag zelfs voor het eerst sinds het begin van de militaire dictatuur in 1974 een financieel jaarverslag, waaruit zou blijken dat er geen cent naar steekpenningen is gegaan.

Volgens waarnemers is het uiterst pijnlijk voor De la Rua dat juist het nieuwe hoofd van de geheime dienst, Fernado de Santibanes, in het oog van de corruptiestorm is beland. De Santibanes, een gerespecteerd voormalig bankier, is een persoonlijke vriend van De la Rua. De nieuwe president had juist hem op die post benoemd om een bezem te halen door de dienst die zich onder president Menem had omgevormd tot een politieke en mafiose privé-organisatie.

Nu is in Latijn-Amerika echter niets zoals het lijkt. Zelfs de corruptie niet: achter elk schandaal schuilt wel weer een ander schandaal. Zo werd de rechter in wiens handen nu het lot van de Argentijnse regering ligt in 1998 zelf beschuldigd van omkoping. Een verzoek tot ontslag van rechter Liporaci werd vorig jaar tegengehouden door dezelfde senaat die hij vandaag onderzoekt. ,,Schandalen zijn een politiek instrument, nooit een kwestie van moraal'', waarschuwde de Latijns-Amerikaanse schrijver Gabriel García Márquez ooit.