Sublieme en speelse dans in Balanchine-programma

Ieder jaar presenteert Het Nationale Ballet wel een programma geheel gewijd aan werken van de befaamde 20ste-eeuwse choreograaf George Balanchine (1904-1983). Het gezelschap heeft er een respectabel aantal (26) op het repertoire. Tot de `klassiekers' behoort The Four Temperaments uit 1946. In 1960 werd het voor het eerst gedanst door ons nationale gezelschap, dat toen nog het Nederlands Ballet heette. Uitvoerder van het flegmatisch karakter in The Four Temperaments was in die beginjaren Reuven Voremberg, een uit Israel afkomstige danser die in 1958 tot de groep toetrad en er tot dit jaar aan verbonden is. Na zijn danscarrière werd hij assistent-balletmeester, toen balletmeester, vervolgens hoofd van de artistieke staf en tenslotte adviseur.

Voremberg ontpopte zich vooral als voorvechter, kenner en behoeder van het Balanchine-repertoire. Als eerbetoon aan zijn meer dan 40-jarige bijdrage aan de Nederlandse danskunst en aan Het Nationale Ballet is de serie Balanchine-programma's, waarmee het gezelschap het nieuwe seizoen opent, aan hem opgedragen. Aan het eind van de eerste voorstelling, donderdagavond, kreeg hij door wethouder Geert Dales de koninklijke onderscheiding Ridder in de Orde van Oranje-Nassau opgespeld. Het nieuwe Balanchine-programma bevat gezien dit eerbetoon heel toepasselijk opnieuw The Four Temperaments en daarnaast reprises van het circusachtige, over-kokette Capriccio, de bruisende Symphony in C en de nieuwste aanwinst Duo Concertant.

Dit duet werd gemaakt ter gelegenheid van het grote Strawinsky Festival dat het New York City Ballet in 1972 organiseerde als hommage aan de het jaar daarvoor overleden componist met wie Balanchine vaak had samengewerkt. Eigenlijk is het geen duet maar een kwartet, want de twee bespelers van de instrumenten waarvoor Strawinsky Duo Concertant schreef, piano en viool, zijn prominent op het toneel aanwezig en regelmatig voegen de twee dansers zich even bij hen om stil naar hun spel te luisteren. De choreografie is plagerig speels met veel rap voetenwerk en snelle wendingen. De speelsheid behoudt altijd een elegante hoffelijkheid en er zijn steeds momenten waarin die speelse uitdaging overgaat in een voorzichtige tederheid. Wanneer aan het slot een enkele lichtbundel het gezicht en de hand van de vrouw belicht, wordt duidelijk dat het spel nooit verder dan een spel zal gaan en dat de gezochte nauwere verbintenis tot mislukken is gedoemd. De vrouw blijft onbereikbaar.

Dramaturgisch gezien zitten er wat geforceerde overgangen in dit Duo Concertant, maar die worden naar de achtergrond verdrongen door de sublieme uitvoeringskwaliteiten, de intensiteit en de persoonlijke kleuring die Sofiane Sylve en Gaël Lambiotte aan de choreografie meegeven. Een prachtig koppel. Er werd in dit programma trouwens over de gehele linie zeer goed en met veel spirit gedanst. In zo'n voorstelling laat Het Nationale Ballet zich van zijn sterkste kant zien en krijgt het dansen van de solisten een extra glans.

Gezelschap: Het Nationale Ballet, Balanchine-programma. Première: Duo Concertant, choreografie: George Balanchine, muziek: Igor Strawinsky. Reprises: The Four Temperaments (Balanchine/Hindemith), Capriccio ((Balanchine/ Strawinsky), Symphony in C (Balanchine/Bizet). Muzikale medew.: Noordhollands Philharmonisch Orkest o.l.v. Fabrice Bollon, m.m.v. Ryoko Kondo, Bert Mooiman (piano) en Valentin Zhuk (viool). Gez: 7 september in Het Muziektheater, A'dam. Daar nog op: 9, 10, 12, 13, 15, 16, 18 sept., verder: 20 sept., Den Haag; 23 sept., Maastricht; 24 sept., Utrecht.