Referendum

Staatssecretaris Benschop (Europese Zaken) is voorstander van een referendum in Nederland over uitbreiding van de Europese Unie. Maar welk referendum: raadgevend of correctief? Het ene heeft, strikt juridisch bezien, minder kracht dan het andere. Maar het andere zal, ook om juridische redenen, in Nederland niet snel worden gehouden.

Een raadgevend referendum gaat doorgaans vooraf aan een overheidsbesluit. Bindend kan dit referendum niet zijn: de gekozen vertegenwoordigers blijven bevoegd de volksuitspraak naast zich neer te leggen. In een correctief referendum is een reeds genomen besluit onderwerp van volksraadpleging. Het besluit kan hierdoor worden teruggedraaid. Invoering hiervan vergt een grondwetswijziging.

Invoering van een correctief referendum sneuvelde in mei vorig jaar in de Eerste Kamer, wat tijdelijk het kabinet ten val bracht. Onder leiding van informateur Tjeenk Willink werd een `lijmakkoord' bereikt, waarna twee wetsvoorstellen bij de Kamer zijn ingediend. Het ene is een tijdelijke wet voor invoering van een raadgevend referendum. Het andere is een wetsvoorstel tot grondwetsherziening om invoering van een correctief referendum mogelijk te maken. Dit wetsvoorstel is identiek aan het vorig jaar gesneuvelde voorstel.

Het raadgevende refendum kan nog deze kabinetsperiode worden ingevoerd. Een krachtig instrument in Europese Zaken zal dit echter niet zijn. In de correctieve referendumwet wordt namelijk vastgelegd dat internationale verdragen slechts beperkt `referendabel' zijn. Europese verdragen zullen er buiten vallen. Parlementariërs houden, kortom, het laatste woord in kwesties die de Europese Unie betreffen.