Jospin hard tegen actievoerders

De Franse premier Jospin neemt een harde houding aan tegenover actievoerders in de transportsector die wegen blokkeren. Maar de acties worden steeds feller.

Premier Lionel Jospin speelde gistermiddag zichtbaar een nieuwe, onwennige rol: die van de staatsman van stavast. Hij schrok van zichzelf, leek het. Onzeker om zich heen blikkend, sprak hij, met de zwijgende minister van transport Jean-Claude Gayssot aan zijn zijde, niettemin ferme taal.

De inderhaast belegde persconferentie, op de stoep van regeringszetel Matignon, onderstreepte Jospins vastberadenheid. Na de door Gayssot gedane toezeggingen is het af en uit met de vermeende lankmoedigheid van de regering. Er komen geen nieuwe onderhandelingen, geen nieuwe concessies. De eigenaren van de transportbedrijven die, uit protest tegen de hoge brandstofprijzen, tot de blokkades van olie-raffinaderijen en -opslagplaatsen hebben opgeroepen, zijn zelf verantwoordelijk voor de schade die zij hun eigen bedrijf en de Franse economie berokkenen. Een economie die zelfs een onwennige Jospin blijft een politiek dier - ,,bezig is de strijd tegen de werkloosheid te winnen''.

Als gevolg van de zondag begonnen acties van de Franse transportsector is inmiddels in tweederde van het land de benzine op rantsoen is of zelfs in het geheel niet meer te krijgen. Jospins vastberadenheid wordt vooralsnog met minstens even grote vastberadenheid beantwoord. Olie-maatschappijen bevestigen het succes van de actie-voerders: 80 tot 90 procent van hun distributie-netwerk in het land is geheel of gedeeltelijk platgelegd. Boeren blokkeerden vanochtend met tractoren de spoorlijn Parijs-Straatsburg en dreigen nu ook de kanaaltunnel te blokkeren. Vrachtwagenchauffeurs die zelf niet aan de acties meedoen ze bestaan lopen zelf in de fuik en leveren een ongewilde bijdrage aan de blokkades. Vanaf tien uur vanochtend moest zelfs het tot nu ongemoeid gelaten Ile-de-France, rondom Parijs, eraan geloven. Langzaamaan-acties op de weg van vliegveld Roissy naar de hoofdstad veroorzaakten moeiteloos de beoogde, eindeloze files. In de grensgebieden kunnen automobilisten inmiddels slechts in theorie in de buurlanden gaan tanken, omdat ook daar ondoordringbare files zijn ontstaan van hamsteraars die met alles wat maar enigszins vloeistof kan bevatten, voorraden aan het opbouwen zijn.

In anderhalf jaar tijd is de prijs voor dieselolie met ruim vijftig cent per liter gestegen. De winst van de sector staat onder druk. De regering-Jospin toonde begrip en zegde bijna vijftien procent verlaging van de accijns op dieselolie toe voor dit jaar. En voor volgend jaar is nog eens een verlaging, zij het een geringere, in het vooruitzicht gesteld. Tot ergernis van de Groenen, die, na het vertrek van minister Jean-Pierre Chevènement van de bloedgroep de Mouvement des Citoyens vorige maand, met twee bewindslieden het breed-linkse karakter van Jospins kabinet garanderen.

De ,,groene'' milieuminister Dominique Voynet behoort tot de vele critici die Jospin verwijten vorige week door de knieën te zijn gegaan voor de vissers die met blokkades van havens en de Kanaaltunnel gedurende tien dagen lucht gaven aan hun woede over de hoge brandstofprijzen. Hun sociale lasten en de havengelden gingen omlaag. De nieuwe toezeggingen van collega Gayssot aan de zwaar vervuilende transportsector, hebben een ,,vertrouwenscrisis'' binnen de regering veroorzaakt. Vooralsnog leidt die crisis niet tot het vertrek van de Groenen, maar Voynet heeft het wel nodig geacht de Fransen ,,deelgenoot'' te maken van haar ergernis over het gebrek aan overleg binnen het kabinet. Hoewel de Groenen niet ,,het ene conflict op het andere'' willen stapelen en nog in de regering blijven, heeft Jospin de boodschap verstaan. Het is een van de redenen voor het rechten van zijn rug, gistermiddag.

Hij zal die paradoxale ruggensteun van de Groenen overigens nog nodig hebben. Precies zoals het succes van de visserij garant stond voor acties van de transportsector, heeft hun betrekkelijke oogst inmiddels acties van de boeren, de rijschoolhouders, de taxichauffeurs, de ambulancerijders en zelfs van de bouwvakkers tot gevolg. De laatsten stellen dat de kosten van aanvoer van materiaal uit de hand lopen en dat niet alleen: ook de verf is erg duur geworden door de hoge olieprijzen.

Zoveel opgestapelde ellende: logisch dat de staat het voor de kiezen krijgt, al is het onrecht deze keer helemaal niet specifiek Frans en Europees zoniet mondiaal van aard en betalen de wel doorwerkende Britten nog veel meer voor hun brandstof. ,,Het Franse kwaad'' noemt vice-voorzitter Denis Kessler van de werkgeversorganisatie Medef de nationale bereidheid om voor het minste of geringste ongemak de straat op te gaan en de regering ter verantwoording te roepen.

Dat is gedurfd, evenals Jospins observatie gisteren dat men ,,van de staat niet alles verwachten'' kan. Anders dan nu had een soortgelijke uitlating van de premier drie jaar geleden nationaal tumult tot gevolg. Misschien is er sindsdien toch iets veranderd.

`Van de staat mag men niet alles verwachten'