DE HAAGSE STAAT

PvdA:

STERK EN NIET SOCIAAL ...

Iedere politieke organisatie bedient zich, gelijk kerkgenootschappen, van vaste credo's om de ziel te reinigen. ,,We moeten ons op de inhoud concentreren'', zo klinkt het met vaste regelmaat onder politici.

Bij bezwerende formules hoort een vijandbeeld. Het zijn, in dit geval: beeldvorming in de media, projecties van journalisten die de politiek louter zouden beschrijven als persoonlijk drama - met coups, met messen die in ruggen worden gestoken.

In de top van het PvdA-bestuur heeft `de inhoud' niet bepaald gedomineerd, de afgelopen maanden. Het staat met zoveel woorden in de officiële verklaring waarmee het partijbestuur dinsdagavond het aftreden van voorzitter Marijke van Hees bekendmaakte: gebrek aan ,,wederzijds vertrouwen'' heeft geleid tot een ,,onwerkbare situatie''.

Hoe bikkelhard de omgangsvormen in de grootste partij van Nederland zijn, illustreerde oud-PvdA-voorzitter Marjanne Sint afgelopen zomer in NRC Handelsblad in een terugblik op haar `val' als partijvoorzitter in de WAO-crisis van 1991. De partij verkeerde in totale ontreddering, terwijl de partijvoorzitter onbereikbaar rondfietste in Toscane. Dat was het beeld, dat Sint nadien veelvuldig voor de voeten is geworpen als een uiting van falend leiderschap. Sint hierover, negen jaar later: ,,Mijn toenmalige man was manisch-depressief. Het ging heel slecht met hem.'' Ze heeft deze persoonlijke omstandigheid nooit als argument naar voren gebracht, omdat dit `larmoyant' zou kunnen overkomen. Een prominent partijlid uit die tijd erkent, in reactie hierop: ,,We zijn toen niet om haar heen gaan staan.'' Sint zelf concludeert: ,,Ik ben geslachtofferd in een reinigingsritueel.''

... MET VEEL KENNIS VAN ORGANISATIES

Het voorbeeld is niet uit een oude doos gekozen. Wie lid is van de PvdA-fractie in de Tweede Kamer moet scherp opletten, want collega's met ellenbogen en valstrikken loeren om iedere hoek. Het is een gedragspatroon dat in meer fracties voorkomt, maar intern gemor en gefluister hierover valt toch het meest onder PvdA'ers op te tekenen. Het kan een uiting zijn van de frisse openheid die in deze kring heerst. Maar dan nog. Wat te denken van een PvdA-parlementariër die achter de hand spreekt over ,,valse wijven'' die elkaar in de fractie de nodige kunstjes zouden flikken.

Dalend ledental geldt als een belangrijk probleem waarmee politieke partijen kampen. Een krimpend kader kan daarmee samenhangen: een kader dat zoekt naar nieuwe structuren om nieuwe mensen en nieuwe ideeën aan te trekken.

Het structuur-probleem is in de jaren van partijvoorzitter Rottenberg ('92-'97) hoog op de PvdA-agenda gezet, met afschaffing van een als verlammend ervaren partijraad en grote aandacht voor het ontwikkelen van een `sprankelende debatcultuur'. Organisatie – daar draait het om in de moderne sociaal-democratie. De PvdA koos anderhalve jaar geleden organisatie-adviseur Marijke van Hees tot voorzitter. Organisatie-adviseur Hans Andersson deed deze zomer onderzoek naar verziekte onderlinge verhoudingen. Tot de invloedrijke PvdA-denkers voor en achter de schermen horen organisatie-deskundigen als Dick Benschop, Dig Istha, Walter Etty, Peter Kramer en Jan van Ingen Schenau.

De PvdA is een geweldig Kenniscentrum voor alle vragen over organisaties, structuren en netwerken. Jammer is alleen dat er ook mensen bij nodig zijn.