Vakantiespreiding

Altijd gedacht dat vakantiespreiding een tamelijk recent onding was. Ik bedoel: een jaar of vijfentwintig oud. Maar onlangs kreeg ik van iemand een artikel toegestuurd dat Bert Stoop op 4 mei 1955 onder de titel `Van swingnozum tot parelslag' in Het Vrije Volk publiceerde. ,,Voor zover we kunnen nagaan'', schreef Stoop, ,,is er nog geen enkele taalgeleerde op het idee gekomen een woordenlijst samen te stellen van woorden, die ná de bevrijding onze spreek- en schrijftaal hebben verrijkt. En toch zou dat interessant zijn, want talrijke zijn de woorden, die in de afgelopen tien jaar gemeengoed zijn geworden.''

Stoop wil de toekomstige taalgeleerde een handje helpen, maar hij begint met de waarschuwing ,,dat het gros van deze na-oorlogse woorden een zeer duidelijke Amerikaanse herkomst verraadt''. Vervolgens behandelt hij thematisch ruim honderd nieuwe woorden. Zo schrijft hij: ,,Op sportgebied hebben we allemaal braaf de import-woorden overgenomen. De droommijl bij het hardlopen heeft ons in vervoering gebracht en het nieuwe (Nederlandse) begrip betaald voetbal in beroering.''

Nou verbaasde het mij al dat betaald voetbal zo oud is, maar het verraste me nog meer om bij Stoop te lezen over vakantiespreiding. ,,Nog altijd moeten we er door woningruil en vacantiespreiding voor zorgen'', schrijft Stoop, ,,dat de overbevolking in ons land niet al te ernstige en onaangename consequenties heeft.'' Overbevolking in 1955! De babyboom had toen z'n volle omvang nog niet eens bereikt! En er waren nog geen files, laat staan de dagelijkse files of gebruikelijke files – uitdrukkingen die ook al weer geruime tijd zijn ingeburgerd.

Ik dacht bij Stoop de vroegste bewijsplaats voor vakantiespreiding te hebben gevonden, maar Van Dale kent het al sinds 1950, en in 1964 schreef de Winkler Prins in het artikel vakantiespreiding: ,,Het jaar 1964 is voor Nederland een belangrijk jaar geweest in dit tientallen jaren slepende vraagstuk.'' Vakantiespreiding is dus al een behoorlijk oud onding. Voor de zoveelste keer werd mij duidelijk dat je bij het dateren van woorden nooit op je intuïtie mag afgaan.

Reacties sanders@nrc.nl of per post.