Kwetsbaar betalen

HET TELEBANKSYSTEEM van ABN-Amro is te kraken. De tv-zender RTL4 leverde dit weekeind een praktijkdemonstratie. De bank onderkent het probleem en werkt aan maatregelen. Een echte oplossing zou echter pas op langere termijn zijn te verwezenlijken. De Consumentenbond vindt het allemaal veel te mager en dringt aan op een brede discussie over de verantwoordelijkheden voor internetmissers. Er is immers meer aan de hand dan de truc van hackers die zich voordoen als een bancaire hulpdienst. Ook betalingen met credit cards over het Net zijn in opspraak, evenals sommige financiële websites.

De Consumentenbond wil samen met de banken een gesprek met minister Zalm (Financiën). Diens benadering is overigens uitgesproken zuinig: ,,De overheid betracht een terughoudende opstelling met betrekking tot het elektronisch betalingsverkeer.'' Het was wel meer dan drie jaar geleden dat hij dit verklaarde in antwoord op Kamervragen. Inmiddels hebben het platleggen van bekende sites als Yahoo en het I Love You-virus de kwestie van de afhankelijkheid van de moderne samenleving van de informatie- en communicatietechnologie – en dus haar kwetsbaarheid – steviger op de agenda geplaatst.

In Nederland werd al lang vóór minister Zalm, in het begin van de jaren tachtig, door de Tweede Kamer uitgesproken dat het probleem van afhankelijkheid/kwetsbaarheid vraagt om ,,politiek-inhoudelijke sturing''. Het is overdreven te zeggen dat daar veel van terecht is gekomen – zo een alomvattende ambitie al een reële optie is. Toch heeft het vraagstuk van de kwetsbare informatiemaatschappij de politieke en bestuurlijke gemoederen de afgelopen periode wel degelijk in beweging gebracht. Het millenniumvraagstuk, de dreiging van een wereldwijde computeruitval bij het passeren van de jongste eeuwwisseling, was daarbij een krachtige stimulans.

HET MILLENNIUMPROBLEEM is overigens als een nachtkaars uitgegaan, maar niet dan nadat het menige verantwoordelijke bestuurder een lelijke schrik had bezorgd. Al was het alleen maar omdat duidelijk aan het licht trad hoe groot het gebrek aan controle op moderne informatiseringsprocessen en -producten is. De druk van de marketing en een staccato van noviteiten gaan al gauw ten koste van elementaire voorzorgsmaatregelen. Zoals brede risicoanalyses. De millenniumcatastrofe mag dan zijn uitgebleven, de lessen zijn moeilijk te loochenen.

Opmerkelijk was niet in de laatste plaats de opstelling van de overheid. Deze heeft van meet af aan duidelijk gemaakt dat zij niet kon opdraaien voor de oplossing van het millenniumprobleem en heeft de betrokkenen op hun eigen verantwoordelijkheid gewezen. Maar de regering richtte wel het Millennium Platform op om alle partijen bij elkaar te brengen. De Verenigde Staten, waar de overheid van oudsher een zo mogelijk nog grotere terughoudendheid koestert dan minister Zalm, werken sinds 1997 aan zogeheten clearing houses om tot betere uitwisseling van informatie te komen over wat daar ,,de kritieke informatie-infrastructuur'' wordt genoemd. Deze betreffen niet alleen de overheid, maar ook private sectoren.

In de aangelegenheid van het gekraakte banknet trekt de aandacht dat de gebruikte truc bij twee andere grote banken niet opging. Er valt dus kennelijk nog wel iets te doen aan de clearing house-functie. Beter dan bij minister Zalm kan de Consumentenbond een balletje opgooien bij minister Van Boxtel (Overheidsinformatiebeleid). Deze heeft met de lessen van de millenniumoperatie achter de knopen de handen weer vrij. Wordt het niet tijd voor een ,,kwetsbaarheidsplatform''?