De geest van de onbeperkte macht

Gedeelte van de brief aan president Poetin waarin de Russische zakentycoon Boris Berezovski zich maandag teweer stelde tegen een oproep van het Kremlin, zijn aandeel van 49 procent in de tv-zender ORT over te doen aan de staat. ORT is een van de drie landelijke tv-zenders in Rusland.

Zeer geachte Vladimir Vladimirovitsj,

[...] Twee weken geleden heeft een hoge functionaris van uw overheidsapparaat mij een ultimatum gesteld: óf ik sta mijn aandelen in de televisiezender ORT af aan de staat, óf ik ga dezelfde weg als Goezinski – waarbij kennelijk op de Boetyrka-gevangenis werd gedoeld. De reden van dit voorstel lag in uw ontevredenheid over de wijze waarop de ORT had bericht over de gebeurtenissen die te maken hadden met het verongelukken van de onderzeeër Koersk.

Dat u de media in de hand wenst te houden, is begrijpelijk. Als er – wat God verhoede – nog eens zo'n ongeluk gebeurt, zal niemand meer kritiek op u leveren en zullen de mensen via de Westerse zenders over de gebeurtenissen vernemen – precies zoals in een niet al te ver verleden. Het regeren zal u dan gemakkelijker vallen en minder mensen zullen onaangename vragen stellen – want zij zullen niet meer de machtige bescherming genieten die de brede publiciteit van de televisie hun thans biedt.

Door mij een ultimatum te stellen, hebt u in werkelijkheid de samenleving de belangrijke vraag voorgelegd of onafhankelijke media in Rusland bestaansrecht hebben. Voor uzelf hebt u deze vraag blijkbaar al beantwoord toen u tot de familieleden van de zeelui uit de vergane onderzeeër zei: ,,De televisie? Die liegt. Bij de televisie heb je mensen die tegenwoordig harder schreeuwen dan alle anderen en die in de afgelopen tien jaar het leger en de vloot hebben verwoest. In een paar jaar hebben zij geld bij elkaar geroofd, en nu kopen zij iedereen en alles op!'' Mijn antwoord aan u luidt: het privé-kapitaal, al is het nog zo egoïstisch en wispelturig, is nog nooit een oorlog begonnen, en het verbergt ook zijn verliezen niet. Het privé-kapitaal heeft geen volkeren gedeporteerd en geen klassenvijanden vernietigd. Het gezag bezit vele mogelijkheden om toezicht te houden op het privé-kapitaal. De Russische samenleving heeft thans nog maar één middel om het gezag binnen de perken te houden – de onafhankelijke media.

Meneer de president, stop hier alstublieft mee zolang het nog niet te laat is!

Laat niet de geest van de onbeperkte macht, die ons land meer dan zeventig jaar lang geteisterd heeft, uit de fles. Tegen hem zult u niet op kunnen. Hij zal het land en u in het verderf storten.

Aangezien ik mij sterk maak voor de ontwikkeling van een beschaafde samenleving, heb ik besloten mijn aandelen in de ORT af te staan aan de journalisten en andere vertegenwoordigers van de creatieve intelligentsia. Ik weet zeker dat een overeenkomstige stap, waartoe u de aanzet zou kunnen geven, de naam van de eerste televisiezender van het land volkomen recht zou doen: Publieke Russische Televisie.

Met vriendelijke groeten,

B. Berezovski

Bron: Frankfurter Allgemeine Zeitung, 6 september.