Stembus Joegoslavië: plagerij in Kosovo

Mogen de Joegoslaven, die straks een nieuw parlement en een nieuwe president kiezen, in Kosovo – formeel nog steeds een Joegoslavische provincie – stembureaus inrichten? Het mag, van VN-bestuurder Kouchner. Kosovo is voor het regime-Miloševic in de campagne een bron van plagerijen en provocaties.

Miloševic gaat op bezoek in Kosovo. Althans, Miloševic zégt op bezoek te gaan in Kosovo. Hij gaat natuurlijk niet. Maar zijn mededeling, dit weekeinde, heeft het VN-bestuur in Kosovo ertoe gebracht zijn eventuele komst op voorhand te veroordelen. ,,Komt hij, dan wordt hij direct gearresteerd'', liet een VN-woordvoerder gisteren weten. De Joegoslavische president wordt immers door het Haagse VN-tribunaal gezocht wegens oorlogsmisdaden.

In zijn campagne voor de komende presidentsverkiezingen, eind deze maand, heeft Miloševic een nieuw speeltje gevonden: Kosovo. Daarbij maakt hij gebruik van VN-resolutie 1244, waarmee vorig jaar een einde aan de luchtoorlog om Kosovo kwam. In de resolutie heet Kosovo een Joegoslavische provincie, zij het voorlopig onder leiding van een internationaal bestuur. En in een Joegoslavische provincie moeten de inwoners kunnen stemmen voor een nieuwe federale president en een nieuwe federale regering, op 24 september, meent Miloševic.

Zijn uitspraken hebben de internationale gemeenschap in een lastig parket gebracht. Haar bommen op Kosovo, vorig jaar, waren bedoeld om de `dictator' Miloševic te verdrijven en de democratische waarden te herstellen. Moet diezelfde internationale gemeenschap nu verkiezingen verbieden? Aan de andere kant, staat zij de Serviërs toe in Kosovo stembureaus in te richten, dan riskeert ze een nieuwe golf van geweld en werkt ze bovendien mee een gezochte oorlogsmisdadiger in het zadel te houden.

,,Iedereen heeft in principe het recht om te stemmen'', zei EU-gevolmachtigde Javier Solana, ,,maar de beslissing is aan Kouchner''. Zo is de heikele kwestie op het bord van de Verenigde Naties en hun afgezant in Kosovo, de Fransman Bernard Kouchner, beland. Deze hakte gisteren de knoop door: hij zei de Joegoslavische verkiezingen ,,niet in de weg te staan'', maar ze niet te steunen en er niet aan mee te werken.

Ondertussen speelt Kosovo een belangrijke rol in de verkiezingsstrijd in Servië. Zo verscheen de secretaris-generaal van Miloševic' Servische Socialistische Partij, Gorica Gajevic, plotseling in het Servische bolwerk Gracanica, tien kilometer ten zuiden van de Kosovaarse hoofdstad Priština. Ze beloofde het vertrek van de VN uit Kosovo (,,sneller dan zij denken''), de bouw van tweehonderd huizen voor terugkerende Servische vluchtelingen en de opening van een stemlokaal in Gracanica. Honderden Kosovo-Serviërs uit Gracanica die juichten haar toe.

Een dag later kondigde Belgrado aan zevenhonderd stemlokalen in Kosovo te willen openen. Weer later presenteerde het Joegoslavische leger een speciale eenheid voor Kosovo, die in de stromende regen een demonstratie hield. Stafchef Nebojša Pavkovic zei zelfs te verwachten dat het internationale bestuur de eenheid snel zal uitnodigen naar Kosovo te komen ,,om een eind te maken aan de nachtmerrie waarin het Westen zich bevindt''.

Het zijn provocaties, maar ze verontrusten de internationale gemeenschap in Kosovo en de oppositie in Servië. Een van Servië's oppositieleiders, Zoran Djindjic, heeft al gewaarschuwd voor fraude met de Kosovaarse stemmen. ,,De regering zal tien stemlokalen in een privé-flat openen en vervolgens verklaren dat honderdduizend mensen daar hebben gestemd.'' Terwijl, zo spotte Djindjic verder, er niet eens genoeg Serviërs over zijn in Kosovo om zevenhonderd stemlokalen te vullen.

Maar voorlopig hebben Miloševic en zijn campagneleiders hun zin. Zijn uitspraken over een bezoek aan Kovoso en de opening van zevenhonderd stemlokalen hebben de nodige beroering veroorzaakt en iedereen in het geweer gebracht, van de EU`er Solana tot de VN'er Kouchner, van de Kosovo-Albanese leider Rugova (,,Dit is een ongehoorde provocatie'') tot de Servische oppositieleiders. Tegelijkertijd heeft Miloševic een dwingende boodschap aan de Servische kiezers uitgezonden: Kosovo is vergeten noch vergeven – en nog lang niet opgegeven.